Van YYÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Tönel’in farklı ülkelerde çektiği rögar kapağı fotoğraflarından oluşan sergi, Akdamar Adası’nda sanatseverlerle buluştu.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Tönel’in yıllardır farklı ülkelerde çektiği rögar kapağı fotoğraflarından oluşan “Dünyanın Tüm Rögarları” sergisi, Van’ın tarihi ve turistik noktalarından Akdamar Adası’nda açıldı. Yönetmen ve fotoğrafçı kimliğiyle de tanınan Tönel, rögar kapaklarının yalnızca teknik bir unsur olmadığını, toplumların kültürel ve tarihsel hafızasını yansıtan önemli objeler olduğunu söyledi.
“Bilinmeyen Dünyanın Kapısı”
Prof. Dr. Adnan Tönel, insanların çoğu zaman fark etmeden üzerinden geçtiği rögar kapaklarını “bilinmeyen dünyanın kapısı” olarak tanımlıyor. Tönel, farklı ülke ve kültürlere ait kapakların biçimsel olarak değişse de altındaki dünyanın eşitliği temsil ettiğini belirtiyor.Rögar kapaklarının üzerindeki semboller, yazılar ve desenlerin şehirlerin kimliğini taşıdığına dikkat çeken Tönel, bu objelerin aynı zamanda sosyal sınıfları ve kültürel ayrımları da yansıttığını ifade etti.
Proje 1997’de Başladı
Serginin çıkış hikâyesinin 1997 yılına dayandığını anlatan Tönel, bir öğrencisinin kendisine hediye ettiği rögar kapağı fotoğrafının bu yolculuğun başlangıcı olduğunu söyledi. Daha sonra farklı ülkelerde gördüğü rögar kapaklarını fotoğraflamaya başlayan Tönel’in koleksiyonu yıllar içinde büyüdü. Sergi daha önce İstanbul Nişantaşı’ndaki eGale’de, TBMM Beylerbeyi Sarayı’nda, İFSAK’ta ve Bursa 17. Fotoğraf Günleri’nde sanatseverlerle buluştu. Akdamar Adası’ndaki sergide ise yeni ülkelerden örnekler de yer aldı.
“Rögar Kapakları Kent Kimliğini Taşıyor”
Tönel, özellikle Avrupa şehirlerinde rögar kapaklarının estetik bir anlayışla üretildiğini belirterek, bazı bölgelerde bu objelerin statü göstergesi olarak değerlendirildiğini söyledi.
Prag’daki saray bölgesinde kullanılan kapaklarla sıradan mahallelerde kullanılan kapakların farklı tasarımlara sahip olduğunu ifade eden Tönel, Kıbrıs’ta ise Rum ve Türk taraflarında kullanılan sembollerin iki toplum arasındaki ayrışmayı simgesel olarak gösterdiğini kaydetti.
Antik Yunan’dan Günümüze
Rögar kapaklarının geçmişinin Antik Yunan’a kadar uzandığını belirten Tönel, bu yapıların yalnızca şehir düzeni için değil, bazı dönemlerde savunma amacıyla da kullanıldığını söyledi.
Fransız Devrimi sırasında rögar kapaklarının sokak çatışmalarında barikat olarak kullanıldığını hatırlatan Tönel, bu yönüyle kapakların siyasi tarihin de sessiz tanıkları olduğunu ifade etti.
“Bölünmüş Dünyayı Birleştiriyorlar”
Türkiye’de eski rögar kapaklarının yeterince değer görmediğini dile getiren Tönel, 1930’lu yıllardan kalan bazı örneklerin bugün müzayedelerde satışa sunulduğunu söyledi.
Artan metal fiyatları nedeniyle rögar kapaklarının zaman zaman çalındığını belirten Tönel, buna rağmen bu objelerin sanatçılar için ilham kaynağı olmaya devam ettiğini vurguladı.