Van’ın tarihi mirasının en önemli simgelerinden olan Eski Van Evleri, ilgisizlik ve bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bir zamanlar binlercesi bulunan yapılardan bugün yalnızca iki örnek ayakta kalırken, restore edilen bazı evler ise kaderine terk edildi.
Van’ın köklü geçmişini yansıtan ve kentin kültürel hafızasında önemli yer tutan Eski Van Evleri, ilgisizlik, bilinçsiz yapılaşma ve bakımsızlık nedeniyle birer birer yok oluyor. Bir dönem 8 bin 800’e ulaştığı belirtilen geleneksel Van evlerinden bugün yalnızca iki tanesi ayakta kalabildi. Vanlı şair ve yazar Hakan Pütün de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla evlerin içler acısı durumuna dikkat çekti.
BİNLERCE EVDEN GERİYE İKİ ÖRNEK KALDI
Van Kalesi’nin güneyinde yer alan ve Urartular’dan Osmanlı’ya kadar birçok medeniyetin izlerini taşıyan Eski Van Şehri, geçmişte bağları, bahçeleri, camileri, kiliseleri ve kerpiç mimarisiyle dikkat çekiyordu. Ancak zamanla yaşanan tahribat ve plansız kentleşme nedeniyle tarihi dokunun büyük bölümü ortadan kalktı. Bir dönem 8 bin 800’e ulaştığı ifade edilen geleneksel Van evlerinden bugün yalnızca iki tanesi ayakta kalabildi. Bu evlerden biri Çarlık Sokak’ta, diğeri ise Van Kalesi’nin kuzeybatısında bulunuyor.
DEPREM SONRASI BETONLAŞMA HIZLANDI
2011 Van Depremi’nin ardından hız kazanan plansız kentsel dönüşüm süreci, tarihi yapıları da olumsuz etkiledi. Geleneksel Van evlerinin bulunduğu alanlarda 3 ila 8 kat arasında değişen betonarme binalar yükseldi. Böylece kentin yüzyıllardır süregelen mimari kimliği büyük ölçüde kayboldu.
ENVANTER ÇALIŞMALARI SONUÇ VERMEDİ
Prof. Dr. Şahabettin Öztürk tarafından 1993-2010 yılları arasında yürütülen çalışmalarda yaklaşık 60 geleneksel Van evi kayıt altına alındı. Hazırlanan röleve ve restorasyon projeleri iki ciltlik kitapta belgelenmesine rağmen, tarihi yapıların korunması konusunda yeterli adım atılmadı.
RESTORE EDİLEN EVLER DE BOŞ KALDI
Vanlı şair ve yazar Hakan Pütün, Kalecik Seyir Tepesi’nde bulunan geleneksel Van evlerinin de bakımsızlığa terk edildiğini belirtti. Pütün, evlerin yıllar önce yatırım programı kapsamında yapıldığını ancak bugüne kadar turizme açılmadığını söyledi. Pütün, “Evlerin yeri muhteşem, manzarası eşsiz. Ama içleri bomboş, bakımsızlık hat safhada. Yapıldığı günden bu yana korunmamış. Böyle bir değer neden kullanılmıyor?” ifadelerini kullandı.
YETKİLİLERE ÇAĞRI
Pütün, tarihi yapıların korunması ve turizme kazandırılması gerektiğini vurgulayarak yetkililere çağrıda bulundu.