Dünyada sadece Van Gölü'nde yaşayan inci kefali, üreme döneminde Van’da sıkı tedbirlerle korunurken, göle kıyısı olan diğer il ve ilçelerde yasağa rağmen avlandı ve açıkça satıldı.
Her yıl 15 Nisan – 15 Temmuz tarihleri arasında uygulanan inci kefali av yasağı sona erdi. Ancak bu yıl Van Gölü'nün eşsiz endemik türü inci kefali için uygulanan koruma çalışmalarında bölgesel farklar dikkat çekti. Van merkez ve çevresinde sıkı tedbirlerle korunan balık, göle kıyısı olan diğer il ve ilçelerde ne yazık ki yasağa rağmen avlandı ve açıkça satışa sunuldu.
DÜNYADA SADECE VAN GÖLÜ'NDE YAŞIYOR
Van Gölü'nün tuzlu ve sodalı sularında yaşayan inci kefali, üreme döneminde göle dökülen tatlı su akarsularına göç ediyor. Bu yolculuk sırasında balıklar, suyun akış yönünün tersine yüzerek ve engelleri zıplayarak aşarak yumurtalarını bırakıyor. Yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çeken bu doğa olayı, aynı zamanda Vanlı balıkçılar için de önemli bir ekonomik kaynak oluşturuyor. Her yıl yaklaşık 30 bin kişiye istihdam sağlayan inci kefali, bölge turizmine de ciddi katkı sunuyor.
VAN’DA CİDDİ KORUMA TEDBİRLERİ UYGULANDI
Bu yıl Van’da inci kefalini korumak amacıyla geniş çaplı bir çalışma yürütüldü. Van İl Jandarma Komutanlığı’nın öncülüğünde, çeşitli sivil toplum kuruluşlarının da desteğiyle gölde ve akarsularda sıkı denetimler gerçekleştirildi. Hem karadan hem sudan devriye ekipleri oluşturularak kaçak avcılığa karşı önlemler alındı. Tuğgeneral Adem Şen'in yönlendirmeleriyle jandarma ekipleri, üreme döneminde akarsuların ağızlarında ve boylarında 7/24 görev yaptı.
AKKUŞ: “VAN BAŞARILIYDI, ÇEVRE İLLERDE KORUMA ZAAFİYETİ VAR”
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, Van’da örnek bir koruma süreci yürütüldüğünü, ancak çevre il ve ilçelerde bu başarının sürdürülemediğini ifade etti. Akkuş, “Bu sene Van İl Jandarma Komutanlığı çok etkili bir koruma sağladı. Fakat çevre bölgelerde aynı hassasiyet gösterilmedi. Özellikle Erciş merkez, Bitlis, Ağrı, Doğubeyazıt gibi yerlerde inci kefali yasağa rağmen açıkça satıldı. Bu durum, Van’da verilen tüm emeği boşa çıkarıyor” dedi.
“İNCİ KEFALİ STRATEJİK BİR KAYNAKTIR”
İnci kefalinin ekolojik ve ekonomik önemine dikkat çeken Dr. Akkuş, “İnci kefali, ülkemizde iç su avcılığıyla elde edilen toplam ürünün üçte birini tek başına karşılıyor. Üstelik hiçbir yatırım yapmadan her yıl yaklaşık 30 bin kişiyi istihdam ediyoruz. Gıda güvenliğinin ve sürdürülebilir üretimin her geçen yıl daha da önem kazandığı dünyada, inci kefali stratejik bir kaynaktır. Bu nedenle korunması sadece Van’ın değil, Türkiye’nin meselesidir” ifadelerini kullandı.
“ÜREME DÖNEMİNDE BİR BALIK, BİNLERCE BALIK DEMEKTİR”
İnci kefalinin üreme döneminde tatlı su akarsularına göç ettiğini ve burada yumurtalarını bıraktığını hatırlatan Akkuş, “Bir balık ortalama 10 bin yumurta taşır. Bu sayı bazı bireylerde 16 bine kadar çıkar. Yani üreme döneminde avlanan her bir balık, aslında binlerce bireyin yok olması demektir. Bu nedenle özellikle bu dönemde kaçak avcılığın önlenmesi, türün geleceği için hayati önem taşır” şeklinde konuştu.
“600 KM KIYI ŞERİDİNİN TAMAMI KORUNMALI”
Van Gölü’nün kıyı uzunluğunun 600 kilometreyi bulduğunu belirten Akkuş, “Bu devasa alanın her noktasında kaçak avcılık yapılabiliyor. Ayrıca akarsulara göç başladığında korumanız gereken alan katlanarak artıyor. Van İl Jandarma Komutanlığı bu yıl da ciddi bir çabayla etkili bir koruma sağladı. Ancak balık eğer avlandıysa, bu balığın karayoluyla taşınması ve şehir merkezlerinde satışı da önlenmeli. Sadece gölde ve akarsuda önlem almak yetmez, zincirin tüm halkaları çalışmalı” dedi.
“ÇEVRE İL VE İLÇELERDE SATIŞ SÜRÜYOR”
Van dışında inci kefalinin rahatlıkla satıldığını ifade eden Akkuş, “Bu yıl özellikle Erciş, Doğubayazıt, Patnos, Diyarbakır ve Ağrı gibi yerlerde, yasağın sürdüğü dönemde bile inci kefali açıkça satılmaya devam etti. Oysa bu balığın avlanması ve satışı 15 Nisan – 15 Temmuz arasında yasaktır ve bu yasa tüm Türkiye için geçerlidir. Satışın devam etmesi denetim zafiyetidir ve yapılan tüm çalışmaları anlamsız hale getirir” açıklamasında bulundu.
“BU DEĞERİ KAYBEDERSEK, GERİ GETİREMİYİZ”
Dr. Akkuş, “İnci kefali sadece Van için değil, ülkemiz için de önemli bir mirastır. Eğer bu değere sahip çıkmazsak, gelecek nesillere aktaramayız. Erciş’te, Doğubayazıt’ta, Diyadin’de üreme döneminde balığın satılması, koruma sisteminin zayıf halkalarını gösteriyor. Doğa Gözcüleri Derneği olarak önümüzdeki yıl bu konuda daha yoğun bir mücadele içinde olacağız” diyerek uyarılarda bulundu.