1993 yılından bu yana kapalı olan Türkiye-Ermenistan sınır kapılarının tamamen açılması için geri sayım başladı.
Türkiye ile Ermenistan arasında 1993 yılından bu yana kapalı olan sınır kapılarının yeniden açılması için tarihi süreç başladı. Azerbaycan ile Ermenistan arasında sağlanan tarihi uzlaşı ve Ankara’nın tam desteğiyle, Doğu Anadolu ekonomisinde adeta yeni bir dönemin kapıları aralanıyor. Sınırın açılacak olması, özellikle Ermenistan'ın başkenti Erivan'a sadece 2 saatlik mesafede bulunan ve son dönemde İranlı turistlerin gelememesi nedeniyle ekonomik avantajlarını kaybeden Van’da büyük bir heyecan ve umut dalgası yarattı.
Kafkasya’da kalıcı barışın sağlanması ve sınırların açılmasına yönelik müjdeli haberi, Azerbaycan’ın Ankara Büyükelçisi Reşad Memmedov verdi. Ermenistan’la normalleşme süreçlerinin Ankara ve Bakü tarafından paralel yürütüldüğünü vurgulayan Memmedov, tüm gözlerin 7 Haziran’da Ermenistan’da yapılacak kritik parlamento seçimlerine çevrildiğini belirtti. Bu seçimin ardından Ermenistan'da yapılacak anayasa değişikliğiyle birlikte Erivan’ın Azerbaycan’a yönelik toprak iddiaları resmen son bulacak ve tarihi barış anlaşması imzalanacak.
TEMELLER ABD’DEKİ TARİHİ ZİRVEDE ATILDI
Bölgenin kaderini değiştiren bu devasa sürecin temelleri, geçtiğimiz yıl 8 Ağustos 2025’te Amerika Birleşik Devletleri’nde atılmıştı. ABD Başkanı Donald Trump’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen üçlü zirvede, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan 17 maddelik barış anlaşmasında uzlaşmıştı. Egemenlik, toprak bütünlüğü ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt eden bu anlaşma, bugün atılan somut adımların da ana yol haritası haline geldi.
Ankara, Kafkasya’daki bu tarihi sürece başından beri tam destek veriyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, nihai barış sağlandığı an Türkiye’nin tam normalleşmeye hazır olduğunu sık sık dile getirirken, beklenen hamle geçtiğimiz günlerde geldi. 13 Mayıs’ta yapılan resmi açıklamayla, Ermenistan’la doğrudan ticaretin başlaması için tüm bürokratik hazırlıkların tamamlandığı ve doğrudan ihracatın önünün tamamen açıldığı duyuruldu. Eylül 2020'deki İkinci Karabağ Savaşı'nın ardından Ocak 2022'de Moskova'da başlayan özel temsilciler görüşmesi, 30 Temmuz 2024'te ilk kez doğrudan temas noktası olan Alican Sınır Kapısı'nda yapılmıştı. Gelinen noktada doğrudan uçak seferleri ve hava yolu kargo taşımacılığı halihazırda sürdürülürken, şimdi hedef sınırları tüm geçişlere tamamen açmak.
YILLIK GELİRİ 3 BİN 250 EURO OLAN BÖLGENİN KADERİ DEĞİŞİYOR
Peki, bu diplomatik başarılar sahaya ve halka nasıl yansıyacak? Türkiye, Dağlık Karabağ savaşı nedeniyle kapattığı Iğdır’daki Alican ve Kars’taki Akyaka sınır kapılarını yeniden ticari ve sivil geçişlere açmaya hazırlanıyor. Sınır kapılarının 33 yıl aradan sonra açılma ihtimali, sınır hattındaki kentlerde büyük bir ekonomik umut yarattı. Zira bu kentler, Türkiye'nin ekonomik açıdan en dezavantajlı bölgeleri arasında yer alıyor. TÜİK'in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2025 yılı sonuçlarına göre; Ermenistan'a komşu olan Kars, Ardahan, Ağrı, Iğdır ve Van, Türkiye'de kişi başına gelirin en düşük, işsizliğin ise en yüksek olduğu iller arasında. Bu kentlerde kişi başına yıllık gelir maalesef 3 bin 250 ile 4 bin 350 euro arasında sıkışmış durumda. Sınırların açılmasıyla birlikte hem Ermenistan ile direkt ticaretin başlaması hem de Güney Kafkasya'da Zengezur Koridoru ile oluşacak yeni lojistik ağlar, bu 5 kentin makus talihini tamamen değiştirebilir.
İNANÇ TURİZMİ VE GASTRONOMİ: EN AVANTAJLI İL VAN
Normalleşme süreci sadece ticaret ve lojistikle de sınırlı kalmayacak; bölgede çok ciddi bir turizm hareketliliği de bekleniyor. Ermenistan ile ilişkilerin düzelmesi, özellikle Ermenistan dışında yaşayan ve sayıları 5 milyonu aşan diaspora Ermenilerinin bölgeye kültür ve inanç turları düzenlemesini sağlayacak.
Bu süreçten en olumlu etkilenecek kentlerin başında ise yine Van geliyor. Tüm dünya Ermenileri için kutsal sayılan Gevaş ilçesindeki Akdamar Adası’nda bulunan “Kutsal Haç” (Surp Haç) Kilisesi'ne ev sahipliği yapan kent; eşsiz gastronomisi, tarihi ve doğasıyla yeni bir çekim merkezi olacak. Bölgedeki uzmanlar, son dönemde yaşanan bölgesel gerilimler sebebiyle gelemeyen İranlı turist açığının, Ermenistan ve diasporadan gelecek yeni turist kitleleriyle fazlasıyla kapanacağını öngörüyor. Kapıların açılmasıyla birlikte yıllık 1 milyar dolara ulaşması beklenen ticaret ve turizm gelirlerinden en büyük payı Van’ın alacağı ve bu adımın yerel ekonomiye can suyu olacağı görüşünde birleşiliyor.