Adalet Bakanlığı’nın yargıda hedef süre uygulaması ve adli istatistikleri kapsamında derlenen veriler, Van Merkez Mahkemeleri’ndeki yargılama süreleri arasındaki yapısal farkları ortaya koydu. Mahkemelerin iş yükü, delil toplama süreçleri ve davaların niteliğine göre değişen karar süreleri, özellikle ceza ve hukuk mahkemeleri arasında ciddi bir uçurum olduğunu gösteriyor.
İşte Van Merkez Mahkemeleri'nin resmi verilere yansıyan ortalama dava bitirilme süreleri:
CEZA MAHKEMELERİNDE KESKİN TEZAT: 2'NCİ AĞIR CEZA VE 7'NCİ ASLİYE CEZA
Yargılama sürelerindeki en belirgin fark, suçun niteliği ve kapsamı gereği delil unsurlarının toplanması uzun süren Ağır Ceza Mahkemeleri ile Asliye Ceza Mahkemeleri arasında yaşanıyor.
Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi: Dosya kapsamı kapsamlı olan ve uluslararası ya da organize ağları barındırabilen suçlarda yargılama süreci yıllara yayılıyor. Mahkemede, "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Yapma veya Sağlama" davalarının karara bağlanması ortalama 2241 gün sürüyor. Benzer şekilde, nitelikli suçlar kategorisinde yer alan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" davalarında ise ortalama bitirilme süresi 2211 gün olarak kayıtlara geçmiş durumda.
Van 7. Asliye Ceza Mahkemesi: Ağır ceza mahkemelerinin aksine, seri muhakeme veya hızlı delil tespiti yapılabilen dosyalarda bu mahkeme Van’ın en hızlı karar veren merci olarak öne çıkıyor. Mahkemede, kadına karşı basit yaralama dosyaları 1 günde; hakaret davaları 2 günde sonuçlandırılıyor. Toplumsal göç hareketliliğinin yoğun olduğu bölgede kritik önem taşıyan göçmen kaçakçılığı, basit yaralama ve taksirle yaralamaya neden olma davaları ise ortalama 3 gün içinde karara bağlanıyor.
İŞ DÜNYASI VE KAMU İHTİLAFLARI: VAN 5’İNCİ İŞ MAHKEMESİ
Çalışma hayatından doğan ihtilafların çözüldüğü Van 5'nci İş Mahkemesi’nde en sık görülen ilk üç dava türünde yargılama süreleri ortalama 6 ila 9 ay arasında değişiklik gösteriyor:
Alacak Davaları (İşçi-İşveren İlişkili): Ortalama 283 gün.
İş Davaları (Kurum İşleminin İptali İstemli): Ortalama 231 gün.
Tespit Davaları (İşe İade İstemli): Ortalama 183 gün.
TÜKETİCİ UYUŞMAZLIKLARINDA SÜRE DAĞILIMI
Vatandaşların ticari alım-satım ve hizmet sözleşmelerinden doğan mağduriyetlerini taşıdığı Van 1. Tüketici Mahkemesi’nde ise davanın konusu, hızı doğrudan etkiliyor. Mahkemenin en hızlı ve en yavaş sonuçlanan kategorileri şu şekilde seyrediyor:
En Hızlı Sonuçlanan Dava Türü: Mülkiyet haklarını ilgilendiren "Tapu İptali ve Tescil" davaları ortalama 61 günde karara bağlanıyor.
En Uzun Süren Dava Türü: Zararın tespiti ve kusur oranının belirlenmesi teknik inceleme gerektiren "Tazminat" davaları ortalama 209 gün sürüyor.
Veriler, Van genelinde adli mekanizmanın hızı uyuşmazlığın türüne göre şekillenirken, ceza yargılamalarındaki süre farklılıklarının dosya içeriğindeki teknik ve hukuki zorluklardan kaynaklandığına işaret ediyor.