Van’da Urartulardan günümüze uzanan savatlı gümüş işlemeciliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı Sadık Binici’nin atölyesinde yeniden hayat buluyor. Unutulmaya yüz tutan bu kadim sanat, hem üretim hem de eğitim yoluyla gelecek kuşaklara aktarılmaya çalışılıyor.
Van’ın tarih kokan sokaklarında, çekiç seslerinin motiflere dönüştüğü bir atölyede, Urartulardan miras kalan savat sanatı yeniden hayat buluyor. Unutulmaya yüz tutan bu eşsiz zanaat, Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı Sadık Binici’nin ellerinde gelecek nesillere taşınıyor.
Savatlı gümüş işlemeciliği, yalnızca bir süsleme sanatı değil, aynı zamanda kimya ile sanatın dikkat çekici birleşimini yansıtıyor. Gümüş üzerine kazınan ince motiflerin; bakır, kurşun, kükürt ve gümüşten oluşan siyah renkli özel bir alaşımla doldurulmasıyla ortaya çıkan bu sanat, yaklaşık 25 ayrı aşamadan oluşuyor. Her bir parça, ustanın sabırla işlediği özel bir esere dönüşüyor.
44 YILLIK BİRİKİMLE HEM ÜRETİYOR HEM ÖĞRETİYOR
Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı savatlı gümüş işlemeciliği ustası Sadık Binici, yaklaşık 44 yıldır sürdürdüğü mesleğini kendi atölyesinde hem icra ediyor hem de gençlere öğretiyor. İki ustadan öğrendiği savat sanatını zamanla kendi yorumuyla geliştiren Binici, bugün yüzükten kolyeye, kemerden broşa kadar birçok farklı üründe bu özel tekniği uyguluyor. Binici, savat sanatının sadece bir takı üretim yöntemi olmadığını, aynı zamanda bölgenin tarihini ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir miras olduğunu belirtiyor.
URARTULARDAN OSMANLI’YA UZANAN KÖKLÜ GELENEK
Savat sanatının kökeninin Urartu dönemine dayandığını ifade eden Binici, bu sanatın tarih boyunca farklı medeniyetler tarafından da yaşatıldığını söyledi. Binici, “Savat sanatı Urartu Krallığı döneminde bölgede kullanılan bir gümüş işleme tekniğidir. Urartulardan sonra Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar bu sanata sahip çıktı. Özellikle Osmanlı döneminde en üst seviyeye ulaştı” dedi. Geçmişte Van’ın savat işlemeciliğinde önemli bir merkez olduğunu vurgulayan Binici, kentin tarihindeki kuyumculuk geleneğine de dikkat çekti.
VAN, SAVAT İŞLEMECİLİĞİNİN ÖNEMLİ MERKEZLERİNDEN BİRİYDİ
Osmanlı döneminde Van’ın savat işlemeciliğinde oldukça gelişmiş bir şehir olduğunu anlatan Binici, 1915 yılına kadar kentte 100’ün üzerinde kuyumcu atölyesinin bulunduğunu söyledi. Bu atölyelerde üretilen savatlı gümüş tabaklar, kemerler ve takıların dünyanın farklı ülkelerine gönderildiğini belirten Binici, Van’ın bu alanda uluslararası bir üne sahip olduğunu ifade etti.
KAYBOLMAMASI İÇİN GENÇ USTALAR YETİŞTİRİLİYOR
Günümüzde savat sanatının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu dile getiren Binici, bu nedenle gençlere mesleği öğretmenin büyük önem taşıdığını vurguladı. Atölyesinde şu anda altı kişinin çalıştığını belirten Binici, genç ustaların yetişmesi için yoğun çaba gösterdiğini söyledi. Binici, “Genç arkadaşlara bu sanatı en iyi şekilde öğretmeye çalışıyorum. Benden sonra da devam ettirmelerini istiyorum. Bu sanat Van için çok önemli bir değer. Eğer yeni ustalar yetişmezse zamanla kaybolabilir” ifadelerini kullandı.
SAVAT SANATI TURİSTLERİN DE İLGİ ODAĞI OLDU
Savatlı gümüş işlemeciliğinin sadece yerel bir değer olmadığını, aynı zamanda turizm açısından da büyük bir potansiyel taşıdığını belirten Binici, Van’a gelen yerli ve yabancı turistlerin bu sanata büyük ilgi gösterdiğini söyledi. Atölyeyi ziyaret eden turistlerin hem savat sanatının yapım aşamalarını yakından gördüğünü hem de üretilen ürünleri satın aldığını dile getiren Binici, son yıllarda savatlı gümüş ürünlere olan ilginin yeniden artmaya başladığını ifade etti.
VAN’IN TARİHİ DEĞERİ GELECEK NESİLLERE AKTARILIYOR
Uzmanlara göre savatlı gümüş işlemeciliği, sadece bir zanaat değil aynı zamanda Van’ın tarihini ve kültürel zenginliğini yansıtan önemli bir miras niteliği taşıyor. Bu nedenle savat sanatının korunması, yeni ustaların yetiştirilmesi ve tanıtımının yapılması büyük önem taşıyor. Kentteki ustalar ve sanatkarlar ise bu köklü geleneğin gelecek nesillere aktarılması için çalışmalarını sürdürüyor.