Van’ın sarp dağlarında kar sularının erimesiyle gün yüzüne çıkan ve bölge halkı tarafından "yayla muzu" olarak adlandırılan uçkun (ışgın), tezgâhlarda bolluğun yaşanmasıyla birlikte fiyatında sert bir düşüş yaşadı.
Doğu Anadolu’nun yüksek rakımlı dağlarında doğal olarak yetişen ve baharın müjdecisi kabul edilen uçkun, Van’daki seyyar tezgâhlarda ve manavlarda en çok aranan ürün haline geldi. Hasat döneminin ilk günlerinde "altın" değerinde olan ve sadece sayılı kişilerin alabildiği uçkun, üretimin artmasıyla birlikte artık her sofraya konuk olmaya başladı. Sezon başında az miktarda toplanabildiği için kilosu 500 TL ile 700 TL arasında değişen fiyatlarla satışa sunulan bu şifalı bitki, Mayıs ayı ortası itibarıyla 50 TL'ye kadar geriledi.
Fiyatlar 10 Kat Geriledi
Nisan ayının sonunda yüksek kesimlerden ilk hasat haberleri geldiğinde uçkunun kilogram fiyatı 500-700 liradan alıcı buluyordu. Ancak Mayıs ayının ortalarına gelinmesi ve hava sıcaklıklarının mevsim normallerinde seyretmesiyle birlikte dağlardaki uçkun miktarı zirve yaptı. Arzın artmasıyla birlikte fiyatlar tezgâhlarda 50 liraya kadar düştü. Vatandaşlar, fiyatların makul seviyeye çekilmesinden memnuniyet duyarken, satıcılar sürümden kazandıklarını ifade ediyor.
"Yayla Muzu" İçin Zorlu Mesai
Uçkunun fiyatının sezon başında yüksek olmasının en büyük sebebi, toplama sürecinin meşakkatli olması. Toplayıcılar, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kilometrelerce yürüyerek sarp kayalıkların arasına tırmanıyor. Binbir emekle toplanan ve torbalarla şehre indirilen uçkun, zahmetli yolculuğun ardından tüketiciye ulaşıyor. Bölge halkı için önemli bir geçim kaynağı olan bu bitki, sadece 1-2 aylık bir zaman diliminde hasat edilebildiği için kısa sürede yoğun talep görüyor.
Kanserden Şekere "Doğal Reçete"
Tadı kivi ve ekşi elmayı andıran uçkun, sadece lezzetiyle değil, sağlık üzerindeki olumlu etkileriyle de biliniyor. Uzmanlar ve yerel halk, uçkunun özellikle şeker hastalığına, kolesterole ve mide rahatsızlıklarına iyi geldiğini belirtiyor. A, C, E vitaminleri ile selenyum bakımından zengin olan "ışgın", antioksidan özelliği sayesinde kanser hücreleriyle savaşta da doğal bir destekçi olarak kabul ediliyor.
Nasıl Tüketilmeli?
Vanlıların genellikle kabuğunu soyarak ve tuza batırarak çiğ tükettiği uçkun, aynı zamanda yöresel yemeklerde de kullanılıyor. Tazeliğini koruması için sulu ve yumuşak halindeyken tüketilmesi önerilen uçkunun, kuruduğunda tadını ve şifasını kaybettiği uyarısında bulunuluyor.