Van’ın tarihi Bedesten Çarşısı’nda kadın emeğiyle şekillenen ahşap sanatları hem geleneksel zanaatı yaşatıyor hem de kadınlara ekonomik güç sağlıyor. Bahçesaray Kadın Kooperatifi bünyesinde çalışan kadınlar, ceviz ağaçlarını sanat eserine dönüştürerek üretim yapıyor, yeni ustalar yetiştiriyor ve Van’ın kültürel mirasını geleceğe taşıyor.
AĞAÇTAN SANATA UZANAN KADIN EMEĞİ
Van’ın tarihi dokusunu yaşatan Bedesten Çarşısı’nda küçük bir atölyede başlayan üretim, aslında büyük bir hikâyeye dönüşüyor. Ahşap kokusunun, sabrın ve kadın dayanışmasının birleştiği bu atölyede ceviz ağaçları yeniden hayat buluyor.
Bahçesaray Kadın Kooperatifi bünyesinde faaliyet gösteren atölyede kadınlar, doğadan gelen bir ağacı emekle işleyerek dekoratif sanat ürünlerine dönüştürüyor. Tamamı el işçiliğiyle hazırlanan ürünler hem sanat değeri taşıyor hem de kadınlara gelir kapısı oluyor.
Kooperatifte çalışan kadınlar için bu atölye yalnızca bir üretim alanı değil; aynı zamanda birlikte üretmenin, dayanışmanın ve ekonomik özgürlüğe ulaşmanın bir yolu olarak görülüyor.
ÖMRÜNÜ TAMAMLAYAN AĞAÇLAR SANAT ESERİNE DÖNÜŞÜYOR
El sanatları hocası ve işletme koordinatörü Hamza Çölgöçen, üretim sürecinin doğadan başladığını söylüyor. Atölyelerde en çok kullanılan ham maddenin ceviz ağacı olduğunu belirten Çölgöçen, ömrünü tamamlamış ceviz ağaçlarının geri dönüşüm yöntemiyle değerlendirildiğini ifade ediyor.
Ağaçların öncelikle özel işlemlerden geçirildiğini anlatan Çölgöçen, dayanıklılığın sağlanması için fırınlama uygulandığını ve ardından ağacın sanata dönüşme sürecinin başladığını belirtiyor.
Ceviz ağacının sert ve yavaş büyüyen bir tür olduğuna dikkat çeken Çölgöçen, bu nedenle hem ulaşılmasının zor olduğunu hem de işlenmesinin sabır gerektirdiğini dile getiriyor. Atölyelerde ayrıca dişbudak ve çam ağacı gibi farklı türler de kullanılarak daha ergonomik ve ulaşılabilir ürünler hazırlanıyor.
BİR ATÖLYEDE 9 KADIN, ONLARCA HAYAL
Kooperatif bünyesinde şu anda 9 kadın üretici aktif olarak çalışıyor. Bunun yanında 6 kursiyer de eğitim alarak bu sanatı öğreniyor.
Kadınların bir bölümü Bedesten’deki atölyede üretim yaparken, Bahçesaray’daki atölyelerde de çalışmalar sürüyor. Hobi olarak üretim yapan kadınlar da kooperatiften temin ettikleri ham maddelerle hazırladıkları ürünlerle üretime katkı sunuyor.
Atölyelerde;
Ahşap yakma sanatı
Filografi
String art
Dekoratif ahşap tasarımlar
gibi farklı sanat dallarında çalışmalar yapılıyor. Seri üretim yapılmayan ürünlerin her biri tamamen el emeğiyle hazırlanıyor ve bu durum her ürünü benzersiz kılıyor.
“EL EMEĞİ HER ZAMAN KIYMETLİDİR”
Atölyede çalışan ve aynı zamanda Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı bölümünde yüksek lisans yapan Merve Ertek, bu üretim sürecinin bir parçası olmaktan büyük mutluluk duyduğunu ifade ediyor.
Ertek, el işçiliğinin değerine dikkat çekerek sanatın insanları bir araya getiren güçlü bir bağ olduğunu söylüyor. Ürettikleri ürünlerin sabır ve emekle ortaya çıktığını belirten Ertek, Van halkını ve kenti ziyaret edenleri Bedesten Çarşısı’ndaki atölyeye davet ediyor. Erket’e göre el emeğiyle hazırlanan ürünler yalnızca bir eşya değil; aynı zamanda içinde bir hikâye barındırıyor.