Kentsel dönüşümle ilgili daha önce iki makale kaleme aldım. Ancak yazmak yetmiyor; görmek, dokunmak, hissetmek gerekiyor. Bu yüzden İpekyolu ilçesine bağlı Şerefiye ve Serhat mahallelerini sokak sokak gezdim. Gördüklerim bir büyükşehre değil, sanki zamanın durduğu, unutulmuş bir köye aitti.
Kerpiçten yapılmış, yıkılmaya yüz tutmuş, elli yılı aşkın geçmişe sahip, oturulması bile başlı başına risk olan evler… Çatlak duvarlar, çökmüş damlar, eğilmiş kolonlar… Bu manzara Van gibi bir büyükşehre, hele hele merkezdeki iki “güzide” mahalleye yakışmıyor. İnsan sormadan edemiyor:
Büyükşehir Belediyesi ne yapıyor?
İpekyolu Belediyesi bu tabloyu görmüyor mu?
Bu mahalleler ne zaman kentsel dönüşüm programına alınacak?
Bizler deprem bölgesinde yaşıyoruz. Bu bir ihtimal değil, bir gerçek. Bu topraklar defalarca sallandı, yine sallanacak. 1999 Gölcük ve Düzce depremleri, ardından 2011 Van depremi… Bu acı tecrübeler hâlâ hafızalarımızda tazeliğini korurken, böylesine riskli yapı stokunun görmezden gelinmesi vicdanları yaralıyor.
Kentsel dönüşüm; yalnızca bina yenilemek değildir. Kentsel dönüşüm, insan hayatını merkeze alan kapsamlı bir kamu sorumluluğudur. Deprem riski taşıyan bölgelerde, yapıların ve zemin özelliklerinin bilimsel yöntemlerle incelenmesi, riskli yapıların tespit edilmesi, bu yapıların kullanım dışına çıkarılması ve yerlerine sağlam temellere oturtulmuş, güvenli konutların inşa edilmesidir. Amaç, olası bir afette can ve mal kaybını en aza indirmek, insanlara güvenli bir yaşam sunmaktır.
Bugün Şerefiye ve Serhat mahallelerinde yaşayan insanlar, her gece başlarını yastığa koyduklarında “Acaba bu ev yarın ayakta kalır mı?” endişesiyle uyuyor. Bu endişe kader değildir. Bu korku, ihmalkârlığın sonucudur.
Unutulmamalıdır ki kentsel dönüşüm ertelendikçe, risk büyür. Bugün atılmayan her adım, yarın yaşanacak bir felaketin sessiz ortağı olmak demektir. Belediyeler bu konuda topu birbirine atmamalı; sorumluluk almalı, cesur ve kararlı adımlar atmalıdır.
Van, daha iyisini hak ediyor. Bu şehir, merkezinde kerpiçten, çürük, kaderine terk edilmiş yapılarla anılmamalı. İnsan hayatı; bütçe hesaplarından, siyasi takvimlerden, bürokratik bahanelerden daha değerlidir.
Şerefiye ve Serhat mahalleleri için kentsel dönüşüm bir lüks değil, acil bir zorunluluktur. Bugün değilse ne zaman?
Bir deprem daha mı bekleniyor?