Van'ın Erciş ilçesindeki Zernakol Tepesi, yaklaşık 3 bin yıllık geçmişi, ızgara planlı şehir yapısı ve Urartu medeniyetinin gelişmiş şehircilik anlayışını yansıtan mimarisiyle Anadolu'nun en dikkat çekici antik kentlerinden biri olarak öne çıkıyor. 10 bin kişilik kapasiteye sahip olduğu değerlendirilen antik yerleşim, tarih ve arkeoloji meraklılarının ilgisini çekiyor.
Van'ın Erciş ilçesinde bulunan Zernakol Tepesi, Urartu medeniyetinin gelişmiş şehir planlamasını günümüze taşıyan en önemli arkeolojik alanlardan biri olarak dikkat çekiyor. Izgara kent planı, simetrik sokakları ve binlerce kişiyi ağırlayabilecek yerleşim düzeniyle Zernakol, Anadolu tarihine ışık tutuyor.
TARİHİN İZLERİNİ TAŞIYAN ANTİK KENT
Van'ın Erciş ilçesine bağlı Yukarı Işıklı Mahallesi sınırlarında yer alan Zernakol Tepesi, yalnızca bir höyük değil, binlerce yıllık geçmişe sahip büyük bir antik yerleşim olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 270 hektarlık alana yayılan kent, Anadolu'nun en eski planlı yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor.Yaklaşık 2,5 kilometre uzunluğunda ve 1,5 kilometre genişliğindeki yerleşimde, birbirini dik kesen 7-8 metre genişliğindeki ana caddeler ile 5-6 metrelik sokaklar dikkat çekiyor. Bu düzenli şehir planı nedeniyle Zernakol Tepesi, arkeoloji dünyasında "ızgara kent" olarak tanımlanıyor.
URARTULARIN GELİŞMİŞ ŞEHİRCİILİK ANLAYIŞI DİKKAT ÇEKİYOR
Antik kentte bulunan yapıların tamamı aynı mimari plana göre inşa edildi. Evler biri kare, ikisi dikdörtgen ve ikisi dar olmak üzere toplam beş odadan oluşurken, dış duvarlar 1,5 metre, iç duvarlar ise 1 metre kalınlığında yapıldı.Bu mimari düzenleme, Urartuların şehir planlaması ve mühendislik alanındaki ileri seviyesini ortaya koyarken, yerleşimin yaklaşık 10 bin kişilik nüfusu barındırabilecek kapasitede olduğu değerlendiriliyor.
ANADOLU'NUN EN DÜZENLİ ANTİK YERLEŞİMLERİNDEN BİRİ
Zernakol Tepesi'nin en dikkat çeken özelliklerinden biri de kusursuz şehir planlaması olarak gösteriliyor.Birbirini dik kesen geniş caddeler, simetrik sokaklar ve aynı ölçülerde inşa edilen yapı adaları, dönemin şehircilik anlayışının ne kadar gelişmiş olduğunu gözler önüne seriyor. Bu yönüyle Zernakol Tepesi, Anadolu'nun en düzenli antik kentleri arasında gösteriliyor.
BİNLERCE YIL BOYUNCA BİRÇOK MEDENİYET BURADA YAŞADI
Bölge, Urartuların yanı sıra İskitler, Medler, Persler, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı başta olmak üzere birçok uygarlığın izlerini taşıyor.Stratejik konumu sayesinde yüzyıllar boyunca önemini koruyan Zernakol Tepesi, yalnızca bir yerleşim merkezi değil, farklı medeniyetlerin buluştuğu önemli bir kültür alanı olarak da değerlendiriliyor.
ARKEOLOG ÇELEBİ: "URARTU DEVLETI'NİN KURULUŞ SÜRECİNE IŞIK TUTUYOR"
Çevre ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği (ÇEV-DER) üyesi Arkeolog Zeynel Abidin Çelebi, Zernakol Tepesi'nin yalnızca Van için değil, dünya arkeolojisi açısından da büyük önem taşıdığını söyledi.Kentin geçmişinin M.Ö. 10. yüzyıla, yani Erken Demir Çağı'na uzandığını belirten Çelebi, o dönemde bölgede Nairiler, Urular, Arami toplulukları ve Asurluların bulunduğunu ifade etti.Asur baskısına karşı çok sayıda kabilenin birleşerek konfederatif bir yapı oluşturduğunu belirten Çelebi, bu sürecin daha sonra Urartu Devleti'nin kuruluşuna uzanan tarihsel gelişmelerin temelini oluşturduğunu dile getirdi.
"YAKLAŞIK 100 YILLIK ÇALIŞMAYLA İNŞA EDİLDİ"
Çelebi, Urartu Kralı Menua'nın oğlu Argişti'nin bölgeye gelerek Asurluları uzaklaştırdığını, Van Gölü'nün su seviyesini de dikkate alarak yaklaşık 100 yıllık planlama ve inşa sürecinin ardından Zernakol Tepesi'ndeki simetrik ızgara planlı kentin oluşturulduğunu söyledi.Kentin yapımında bölgede bol miktarda bulunan bazalt ve kızıl andezit taşlarının kullanıldığını belirten Çelebi, Urartuların taş işçiliği ve kaya mimarisinde çağının en ileri uygarlıkları arasında yer aldığını ifade etti.
ZERNAKOL TEPESİ 18-19 FARKLI UYGARLIĞIN İZLERİNİ TAŞIYOR
Zeynel Abidin Çelebi, Zernakol Tepesi'nin tarih boyunca İskitler, Medler, Persler, Ermeniler, Bizanslılar, Abbasiler, Mervaniler, Selçuklular, Karakoyunlular, İlhanlılar ve Osmanlılar başta olmak üzere yaklaşık 18-19 farklı medeniyete ev sahipliği yaptığını belirtti.Bu nedenle Zernakol Tepesi'nin yalnızca Urartu dönemini değil, Anadolu'nun binlerce yıllık kültürel geçmişini yansıtan önemli bir miras olduğunu vurgulayan Çelebi, bölgede farklı dönemlere ait çok sayıda arkeolojik kalıntının bulunduğunu söyledi.
URARTULAR TAŞ İŞÇİLİĞİ VE MADENCİLİKTE DE ÖNE ÇIKIYORDU
Urartuların yalnızca şehir planlamasında değil, taş mimarisi ve madencilik alanında da döneminin en gelişmiş toplumlarından biri olduğunu ifade eden Çelebi, bölgede demir, altın ve gümüş işlemeciliğinin geliştiğini belirtti.Zilan Deresi çevresinde Urartulara ait kale kalıntıları ile askeri yapıların izlerinin bulunduğunu kaydeden Çelebi, bölgede ok uçları, mızraklar ve çeşitli savaş malzemelerine ait bulguların tespit edildiğini söyledi.
10 BİN KİŞİLİK PLANLI ŞEHİR DİKKAT ÇEKİYOR
Çelebi, yaklaşık 2,5 kilometre uzunluğa ve 1,5 kilometre genişliğe sahip antik kentte 7-8 metre genişliğinde ana caddeler ile 5-6 metre genişliğinde sokakların yer aldığını ifade etti.Dikdörtgen yapı adaları üzerine kurulu yerleşimde tüm evlerin aynı plana göre inşa edildiğini belirten Çelebi, beş odalı konutların dönemin gelişmiş şehircilik anlayışını ortaya koyduğunu ve antik kentin yaklaşık 10 bin kişiyi barındırabilecek kapasiteye sahip olduğunu dile getirdi.
ZERNAKOL TEPESİ'NİN TARİHİ KONUSUNDA TARTIŞMALAR SÜRÜYOR
Çelebi, Zernakol Tepesi'ndeki sur sisteminin büyük ölçüde Urartu mimarisini yansıttığını ancak taşların birbirine kırlangıç bağlama tekniğiyle kenetlenmiş olmasının Pers döneminde ya da daha sonraki dönemlerde de kullanılmış olabileceğine işaret ettiğini söyledi.Yapılarda herhangi bir harç kullanılmadığını belirten Çelebi, taş işçiliğinin kalitesi ve mimari özelliklerin Zernakol Tepesi'ni Anadolu'nun en dikkat çekici antik yerleşimlerinden biri haline getirdiğini ifade etti.