Halaydan takı törenine, günler süren eğlenceden kalabalık sofralara… Van’da düğünler yalnızca bir evlilik değil, köklü geleneklerin yaşatıldığı büyük bir kültürel buluşma olarak öne çıkıyor.
Doğu Anadolu’nun kadim şehirlerinden Van’da düğünler, yıllardır değişmeyen gelenekleriyle dikkat çekiyor. Davul-zurna eşliğinde çekilen halaylar, geniş katılımlı takı törenleri ve günler süren düğün programları, Van düğünlerinin en belirgin özellikleri arasında yer alıyor. Türkiye genelinde 81 ilin olmazsa olmaz düğün adetleri sıralanırken, Van’ın düğün kültürü de dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.
Van’da Düğünler Bir Günle Sınırlı Değil
Van’da düğün hazırlıkları kına gecesiyle başlıyor, düğün günü ve sonrasındaki eğlencelerle günlerce sürüyor. Geniş aile yapısının hâkim olduğu kentte düğünler, yalnızca davetlilerle değil, adeta tüm mahalleyle birlikte yapılıyor.
Halay Kültürü Düğünün Temel Taşı
Van düğünlerinde halay vazgeçilmezlerin başında geliyor. Davul-zurna eşliğinde çekilen uzun halaylar, düğün boyunca hiç kesilmiyor. Gençten yaşlıya herkesin katıldığı halaylar, Van düğünlerinin en dikkat çeken görsel unsurları arasında yer alıyor.
Saatler Süren Takı Töreni
Van’ı diğer illerden ayıran en önemli düğün adeti ise aşiret usulü, saatler süren takı törenleri. Kalabalık davetli gruplarının katıldığı takı merasimlerinde, altınlar ve paralar tek tek anons edilerek takılıyor. Bu törenler, hem düğünün en uzun hem de en çok ilgi gören bölümü olarak öne çıkıyor.
Kalabalık Sofralar, Yöresel Lezzetler
Düğünlerde misafirler için kurulan sofralar da Van kültürünün önemli bir parçası. Etli pilavdan yöresel yemeklere kadar birçok lezzet ikram edilirken, düğün yemeği misafire verilen değerin göstergesi olarak kabul ediliyor.
Van’ın Olmazsa Olmazı Takı Töreni Oldu
81 il arasında yapılan değerlendirmede Van’ın olmazsa olmaz düğün adeti olarak saatlerce süren, kalabalık katılımlı takı törenleri öne çıktı. Van’da düğünler, sadece iki kişinin hayatını birleştirmesi değil, toplumsal dayanışmanın ve geleneklerin güçlü şekilde yaşatıldığı organizasyonlar olarak görülüyor.
81 İlin “Olmazsa Olmaz” Düğün Adeti veya İsteği:
1. Adana: Düğün sonu gerginliği ve şırdan
2. Adıyaman: Besni Altını ve bitmeyen halay
3. Afyonkarahisar: Kaymaklı kadayıf ikramı
4. Ağrı: Gelin ağırlığınca altın isteği
5. Amasya: Damat hamamı ve “Sim Sim” oyunu
6. Ankara: Ağır oyun havası ve (Erik Dalı)
7. Antalya: Yörük adetleri ve keşkek
8. Artvin: Atabarı oyunu
9. Aydın: Davul zurnayla keşkek dövme
10. Balıkesir: Tülütabaklar ve zeybek
11. Bilecik: Kına gecesi testi kırma
12. Bingöl: Torbalarla toplanan takı
13. Bitlis: Büryan kebabı ziyafeti
14. Bolu: Damada eziyet etme şakaları
15. Burdur: Damat ve sağdıç güreşi
16. Bursa: Sokak kapattıran gelin alma töreni
17. Çanakkale: Düğün çorbası ve meydan eğlencesi
18. Çankırı: Yaren gecesi
19. Çorum: İskilip Dolması ikramı
20. Denizli: Efe kıyafetiyle zeybek
21. Diyarbakır: Halat, kişniş gerdanlık ve hasır bilezik
22. Edirne: 9/8’lik Roman havası
23. Elazığ: Çayda Çıra oyunu
24. Erzincan: Bakır tepsilerde yemek ikramı
25. Erzurum: Bar tutma ve Erzurum Burması
26. Eskişehir: Çibörek ikramı
27. Gaziantep: Altın kemer ve baklava
28. Giresun: Kemençe ile karşılama
29. Gümüşhane: Pestil-köme ikramı
30. Hakkari: Açık artırma usulü takı töreni
31. Hatay: Zılgıtlar ve tuzlu yoğurt çorbası
32. Isparta: Geline gül suyu dökülmesi
33. Mersin: Cezerye ikramı ve halay
34. İstanbul: Semtine göre değişen adetler
35. İzmir: Damadın Harmandalı oynaması
36. Kars: Kafkas dansı ve kaz eti
37. Kastamonu: Çekme helva ve köçek oyunu
38. Kayseri: Mantı açtırma ve yüklü beyaz eşya isteği
39. Kırklareli: Trakya karşılaması
40. Kırşehir: Neşet Ertaş türküleri ve kaşık oyunu
41. Kocaeli: Pişmaniye ikramı
42. Konya: Etli düğün pilavı
43. Kütahya: İşlemeli porselen takımlar
44. Malatya: Kayısı ikramı ve davul şov
45. Manisa: Mesir saçımı
46. Kahramanmaraş: Maraş Burması ve dondurma
47. Mardin: Reyhani oyunu ve Frenk Bağı gerdanlık
48. Muğla: Kerimoğlu zeybeği ve 3 gün süren düğün
49. Muş: Yüklü başlık parası geleneği
50. Nevşehir: Testi kebabı ikramı
51. Niğde: Niğde Bağları ve kaşık oyunu
52. Ordu: Dik horon ve fındık ikramı
53. Rize: Tulum eşliğinde horon
54. Sakarya: Çerkes tavuğu ve mızıka
55. Samsun: Bafra pidesi ve Samsun çiftetellisi
56. Siirt: Büryan ziyafeti
57. Sinop: Sırık kebabı
58. Sivas: Ağırlama halayı ve Sivas köftesi
59. Tekirdağ: Rakı sofrası ve damat halayı
60. Tokat: Ellik halayı ve yaprak sarması
61. Trabzon: Trabzon Hasır Seti
62. Tunceli: Medeni ve eşitlikçi takı törenleri
63. Şanlıurfa: Sıra gecesi ve Akıtma gerdanlık
64. Uşak: Tarhana çorbası ve İslamoğlu zeybeği
65. Van: Aşiret usulü saatlerce süren takı töreni
66. Yozgat: Arabaşı çorbası ve testi kebabı
67. Zonguldak: Madenci bastonu hediyesi
68. Aksaray: Bol miktarda altın takı
69. Bayburt: Lor dolması ve bar oyunları
70. Karaman: Arabaşı çorbası
71. Kırıkkale: Bozlak ve silah atma geleneği
72. Batman: Binlerce kişilik yer sofrası
73. Şırnak: Rengarenk yöresel kıyafetler (Kirman)
74. Bartın: Balık ve salata ikramı
75. Ardahan: Kaz eti ve Kafkas oyunu
76. Iğdır: Terekeme oyunları
77. Yalova: Çiçekli konvoylar
78. Karabük: Safranbolu lokumu
79. Kilis: Kilis tava ve zılgıt
80. Osmaniye: Yer fıstığı ikramı
81. Düzce: Çerkes ve Karadeniz oyunları karışımı