Tarım ve Orman Bakanlığı’nın açıkladığı “Rakamlarla Türkiye Arıcılığı” verileri, Türkiye’deki coğrafi işaretli ürünlerin haritasını ortaya koydu. Türkiye genelinde milyonlarca kovan ve tonlarca üretim rakamları havada uçuşurken, Van’da yüksek rakımlı yaylaları ve eşsiz florasında üretilen balın listede yer almaması şaşkınlık yarattı.
Zengin bitki örtüsü, endemik türlerle bezeli yüksek rakımlı yaylaları ve arıcılığa son derece elverişli coğrafi yapısıyla Van, Doğu Anadolu’nun en önemli bal havzalarından biri olarak kabul ediliyor. Özellikle Çatak ve Bahçesaray gibi el değmemiş doğasıyla öne çıkan ilçelerinde üretilen ballar, bölge halkı için adından söz ettiren bir marka değeri taşıyor. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel “Rakamlarla Türkiye Arıcılığı” raporu, bu büyük potansiyele tezat oluşturan acı bir tabloyu gözler önüne serdi. Türkiye genelindeki bal üretim devleri ve tescilli ürünler listelenirken, Van’ın ve dünyaca ünlü ballara ev sahipliği yapan ilçelerinin bu sıralamada yer bulamaması hem şaşırttı hem de bölgedeki tescil ve üretim süreçlerinin yetersizliğini yeniden tartışmaya açtı.
ZİRVE ORDU VE MUĞLA’NIN
Bakanlık tarafından paylaşılan genel verilere göre, Türkiye arıcılıkta dünyanın lider ülkeleri arasında yer alıyor. Ülke genelinde toplam 8,8 milyon arılı kovan bulunurken, yıllık bal üretimi 97,3 bin ton seviyesine ulaşmış durumda. Bu devasa sektörden ekmek yiyen kayıtlı üretici sayısı ise 96 bin 646 olarak açıklandı. İller bazında yapılan sıralamada ise bazı şehirler üretim tonajlarıyla adeta tek başına sektörü sırtlıyor. Paylaşılan verilere göre Ordu, 16 bin 750 tonluk üretimiyle listenin en başında yer alarak Türkiye’nin bal başkenti konumunu korudu. Ordu’yu sırasıyla 11 bin 592 tonla Adana, 6 bin 806 tonla Muğla, 4 bin 214 tonla Sivas ve Doğu Anadolu’dan atağa kalkan 3 bin 175 tonluk üretimiyle Siirt takip etti.
ÇATAK VE BAHÇESARAY GİBİ DEVLER LİSTEDE NEDEN YOK?
Raporun en dikkat çekici ve Van adına düşündürücü kısmı ise yerel dinamiklerin listeye yansımaması oldu. Kendine has aroması ve kalitesiyle bilinen Çatak ve Bahçesaray balları, ne yazık ki bakanlığın tescilli üretim veya öne çıkanlar listesine giremedi.
39 COĞRAFİ İŞARETLİ BAL VAR AMA VAN’IN ADI GEÇMİYOR
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye’nin arı gen zenginliğini korumak ve yerli üretimi küresel pazarda desteklemek adına 39 bal çeşidine coğrafi işaret tescili kazandırıldığını açıkladı. Kafkas Arısı ve Anadolu Arısı gibi kıymetli gen kaynaklarının da koruma altında olduğu belirtilen raporda; arılı kovan desteği, organik arıcılık teşvikleri ve kırsal kalkınma hibeleriyle üreticinin her adımda güçlendirildiği ifade edildi. Bakanlığın teşvik ve koruma şemsiyesi bu kadar genişken, Vanlı üreticilerin yer almaması üzdü.