Tuz Gölü’nde su seviyesinin hızla düşmesiyle geniş tuz blokları yüzeye çıktı; uzmanlar, kontrolsüz yer altı su kullanımı ve iklim değişikliğinin gölü yok oluşa sürüklediği uyarısında bulunuyor.
Türkiye’nin tuz ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan ve Van Gölü’nden sonra ülkenin en büyük ikinci gölü olan Tuz Gölü, kritik seviyeye ulaştı. Son 90 yılda yüzde 85 oranında küçüldüğü belirlenen gölde, su kaybı kuraklıkla birlikte daha da hızlandı. Su çekilmesiyle birlikte geniş tuz kütleleri ortaya çıkarken, uzmanlar sürecin geri döndürülemez bir noktaya ilerlediğine dikkat çekiyor.
Kuraklık ve aşırı su kullanımı gölü bitme noktasına getirdi
Aksaray, Konya ve Ankara sınırlarında yer alan Tuz Gölü’nde küçülme, iklim değişikliği, yağış azlığı, tarımda vahşi sulama ve bölgede bulunan yaklaşık 200 bin su kuyusu nedeniyle hız kazandı. Gölün birçok noktasında sular tamamen çekilirken, tuz tabakaları gözle görünür hale geldi.
“Göl 90 yılda yüzde 85 küçüldü”
Jeoloji Mühendisleri Odası Aksaray İl Temsilcisi Tayfun Aydın, yaptıkları çalışmaların çarpıcı sonuçlar ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi:
“1915 yılında askeri haritalara göre Tuz Gölü’nün yüzölçümü 2 bin 164 kilometrekareydi. 1987’de yapılan uydu ölçümlerinde bu alan 926 kilometrekareye indi. 2005 yılında yapılan bilimsel araştırmalarda ise gölün 326 kilometrekareye düştüğü ortaya çıktı. Bu veriler, gölün 90 yılda yüzde 85 oranında küçüldüğünü gösteriyor. Yağışlardaki azalma nedeniyle küçülme bugün de devam ediyor.”
“15 bin kaçak, 5 bin ruhsatlı kuyu bulunuyor”
Aydın, gölü besleyen akarsuların yağış yetersizliği nedeniyle işlevini yitirdiğini vurgulayarak şu bilgileri paylaştı:
“Tuz Gölü havzası Türkiye’nin en az yağış alan bölgelerinden biri. Eskil ve çevresinde 15 bini kaçak, 5 bini ruhsatlı olmak üzere yaklaşık 20 bin kuyu bulunuyor. Eskiden 1,5 metrede su veren kuyular bugün 80 metreye indi, kuyu derinlikleri ise 300 metreyi buluyor. Bölgede mısır ve yonca gibi çok su isteyen ürünler ekiliyor. Bu ürünlerden vazgeçilip arpa gibi daha az su isteyen ekimlere yönelmek gerekiyor.”
“Suyu ve gölü korumak zorundayız”
Aydın, Tuz Gölü’nün korunması için acil önlem alınması gerektiğini belirterek, suyun tasarruflu kullanılmasının hayati önem taşıdığını vurguladı:
“Mevcut yeraltı sularını çok dikkatli kullanmamız gerekiyor. Suyu korursak Tuz Gölü’nü de koruruz. Aksi halde göl tamamen yok olma riskiyle karşı karşıya.”