Van’ın Erciş ilçesinde tarımsal üretimin önemli değerlerinden biri olan coğrafi işaretli Erciş keleminin hasadı devam ediyor. Mayıs ayında toprakla buluşturulan fideler, sonbaharla birlikte hasat edilerek tüketiciye ulaştırılıyor. Özellikle kış aylarında sarma ve turşu yapımında tercih edilen Erciş kelemi, bölge mutfağının da vazgeçilmez ürünleri arasında yer alıyor.
Bu yıl hasat ve verim açısından olumlu bir sezon geçirdiklerini belirten üreticiler, ürünlerini satmakta zorlandıklarını ifade ediyor. Geçen yıl çifti 200-230 TL arasında satılan kelem, bu sezon 150-180 TL seviyelerine geriledi. Mazot, gübre, ilaç, işçilik ve sulama giderlerindeki artış ise üreticilerin kazancını olumsuz etkiliyor. Tarladaki bereketin ekonomik kazanca dönüşmediğini belirten çiftçiler, hem fiyat düşüşünden hem de satışların yavaş ilerlemesinden endişe duyuyor.
ERCİŞ KELEMİNDE HASAT VE VERİM İYİ
Ercişli çiftçi Metin Kızılkaya, bu yıl kelem hasadının ve ürün veriminin iyi olduğunu belirterek sezonun üretim açısından bereketli geçtiğini söyledi.Verimli bir hasadın üreticiler açısından önemli olduğunu ifade eden çiftçiler, asıl sorunun ürünün pazarlanması ve emeğin karşılığının alınması olduğunu dile getiriyor. Üretim aşamasında harcanan emek ve yapılan masrafların karşılanabilmesi için satışların da istenilen seviyeye ulaşması gerekiyor.
“ÜRETİM VAR AMA ALICI YOK”
Yaklaşık 100 dekar alanda çiftçilik yaptığını belirten Ahmet Kızılkaya, üretim maliyetleri yükselirken Erciş keleminin satış fiyatının geçen yıla göre gerilediğini söyledi.Geçen yıl kelem çiftini 200-230 TL arasında sattıklarını ifade eden Kızılkaya, bu yıl fiyatların 150-180 TL seviyelerinde kaldığını belirtti. Mazot, gübre, ilaç, işçilik ve sulama giderlerinin üreticiyi zorladığını kaydeden Kızılkaya, satışların yavaş ilerlemesinin de çiftçiler açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu dile getirdi.Yaşadıkları pazarlama sıkıntısına dikkat çeken Kızılkaya, şu ifadeleri kullandı:“Üretim var ama alıcı yok, pazarlama yok. Mazot yüksek olduğu için insanlar bu ürünleri köy köy, mahalle mahalle gezdirerek satamıyor. Bir araba lahanayı mahallelerde satabilmek için ciddi miktarda mazot harcanıyor. Bu maliyet ürünün üzerine biniyor. Satan arkadaş da istediği fiyata satamayınca zarar ediyor ve bir daha gelmiyor.”Üretim giderlerinin kazançlarını önemli ölçüde azalttığını belirten Kızılkaya, çiftçilerin desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Yaşadığı ekonomik sıkıntılar nedeniyle gelecek yıl kelem ekmeyi düşünmediğini de ifade etti.
TARLA İLE PAZAR ARASINDA FİYAT FARKI VAR
Erciş keleminin tarladaki fiyatı ile pazardaki satış fiyatı arasında farklılıklar oluşabiliyor. Ürünü tarladan toplu olarak satın alanlarla pazara taşıyarak veya mahalle mahalle dolaşarak satanların maliyetleri aynı olmuyor.Özellikle mazot fiyatlarının yükselmesi, nakliye giderlerini artırırken pazarcıların satışlarını da doğrudan etkiliyor. Tarladan alınan ürünün tüketiciye ulaştırılması sırasında araç giderleri, işçilik ve diğer masraflar devreye giriyor. Bu durum, üreticinin tarlada belirlediği fiyat ile tüketicinin pazarda karşılaştığı fiyat arasında farklılık oluşmasına neden olabiliyor.Pazarda görüştüğümüz ve isminin açıklanmasını istemeyen bir satıcı da Erciş keleminin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar çeşitli maliyetlerle karşı karşıya kaldığını belirtti.Pazar esnafı, artan giderlere rağmen ürünlerini satabilmek ve masraflarını karşılayabilmek için mücadele ediyor. Üreticinin yaşadığı fiyat sıkıntısına nakliye ve satış maliyetleri de eklenince hem satıcı hem de tüketici açısından zorlu bir süreç ortaya çıkıyor.
HASAT BEREKETLİ PAZARLAMA ZOR
Erciş keleminin tarladan pazara uzanan yolculuğunda üretici, pazarcı ve tüketici farklı sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Üretici, artan maliyetler karşısında emeğinin karşılığını almak isterken pazarcı nakliye ve satış giderlerini karşılamaya çalışıyor. Tüketici ise bütçesine uygun fiyatlarla alışveriş yapmayı hedefliyor. Bu yıl verimli bir sezon geçiren Ercişli çiftçiler için en önemli sorunlardan biri, yetiştirdikleri ürünü uygun koşullarda satabilmek. Üreticiler, pazarlama imkânlarının yetersizliği ve maliyet baskısı nedeniyle kazançlarının azaldığını belirtirken, bazı çiftçilerin gelecek yıl üretim yapma konusunda tereddüt yaşaması dikkat çekiyor.
