Van’ın Erciş ilçesinde Ticaret ve Sanayi Odası (ETSO) seçim süreci devam ederken, adayların ilçenin ekonomik geleceğine ilişkin önerileri gündeme geliyor. 14 Kasım 2026’da yapılması planlanan seçimler öncesinde 5. MESLEK GRUBU YÖNETİM KURULU ADAYI YÜKSEL SARGUT, “Sektörel Kalkınma” başlıklı çalışma programını kamuoyuyla paylaştı.Tarım ve hayvancılıktan inşaata, yerel üretimden turizme kadar farklı alanlara ilişkin öneriler içeren programda, kamu desteklerine erişim, üyeler arasında eşit bilgilendirme ve oda yönetiminde şeffaflık konuları da yer aldı.Ancak Erciş’in ekonomik geleceğine ilişkin tartışmalar yalnızca yeni projelerle sınırlı değil. İlçenin sanayi yatırımlarından, komşu İran’la yürütülen sınır ticaretinden ve devlet desteklerinden ne ölçüde yararlandığı da yanıt bekleyen sorular arasında bulunuyor.
İRAN’LA TİCARET NEREDE?
Türkiye ile komşu İran arasındaki ticaret, Van için önemli ekonomik fırsatlar barındırıyor. Ticaret Bakanlığının düzenlemelerinde Van, sınır ticareti yapabilen iller arasında yer alıyor. Kapıköy Sınır Kapısı ve Sınır Ticaret Merkezi üzerinden yürütülen bu sistem, sınır bölgelerinde ticareti canlandırmayı, yerel ihtiyaçların daha uygun maliyetlerle karşılanmasını ve ihracatın geliştirilmesini amaçlıyor.Sınır ticareti, genel dış ticarete kıyasla bazı kolaylaştırılmış işlemler ve vergi avantajları içeriyor. Ancak bu sistemi tamamen “vergisiz ticaret” olarak tanımlamak doğru değil. İşlemler belirlenen ürünler, ithalat değer limitleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülüyor.
BELİRLENEN KOŞULLAR NE?
Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre, sınır ticareti yapabilmek için ilgili sınır ilinde en az bir yıldır yerleşik olarak faaliyet gösteren esnaf ve tacirlerin belirlenen koşulları karşılaması gerekiyor. Sınır Ticareti Belgesi başvuruları il düzeyindeki ilgili ticaret odasına veya ticaret ve sanayi odasına yapılıyor; başvurular İl Değerlendirme Komisyonunca inceleniyor. Ayrıca sınır ticaretinden yararlanmak için Sınır Ticaret Merkezinde mağaza kiralama zorunluluğu bulunmuyor. (Ticaret Bakanlığı – Sınır Ticareti)Bu düzenlemeler kapsamında Erciş’te faaliyet gösteren işletmelerin de gerekli koşulları karşılamaları hâlinde sınır ticaretinden yararlanabilmeleri mümkün. Bu nedenle Ercişli işletmelerin hukuken bu haktan tamamen mahrum bırakıldığını söylemek için yeterli veri bulunmuyor. Bununla birlikte, ilçedeki işletmelerin kota süreçlerinde ne ölçüde temsil edildiği ve destek mekanizmalarına erişimlerinin nasıl sağlandığı ayrı bir araştırma konusu olarak öne çıkıyor.
2026 YILI KOTA YAZISINDA ERCİŞ TSO DOĞRUDAN ALICI OLARAK YER ALMIYOR
Van Ticaret İl Müdürlüğünün 2026 yılı sınır ticareti ithalat değer limitlerine ilişkin yayımlanan yazısının dağıtım listesinde Kapıköy Gümrük Müdürlüğü, Van Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanlığı ve Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı gibi kurumlar yer alıyor. Ancak Erciş Ticaret ve Sanayi Odası, söz konusu yazının doğrudan alıcıları arasında görünmüyor. (2026 Yılı Sınır Ticareti İthalat Değer Limitleri yazısı)
Bu durum, Ercişli işletmelerin sınır ticaretine katılmasının engellendiğini tek başına kanıtlamıyor. Ancak ilçedeki işletmelerin ürün kotaları hakkında nasıl bilgilendirildiği, taleplerinin hangi kanallar üzerinden iletildiği ve kota dağılımında ne ölçüde temsil edildiği sorularını gündeme getiriyor.2026 yılı için belirlenen ithalat değer limitleri ürün gruplarına göre düzenlenirken, işletmelere yapılacak tahsisatlar da ilgili mevzuat ve yıllık limitler çerçevesinde yürütülüyor. Bu nedenle Ercişli esnaf ve tacirlerin hangi ürün grupları için başvuruda bulunduğu, kaç başvurunun sonuçlandığı ve tahsislerden ne ölçüde yararlandığı önem taşıyor.Erciş TSO seçimleri öncesinde yanıt bekleyen sorulardan biri de şu: Erciş’in esnafı ve tüccarı, Van’ın İran’la sınır ticaretinden doğan ekonomik fırsatlardan yeterince yararlanabiliyor mu?İlçedeki işletmelerin sınır ticareti mekanizmasına katılımı, yerel ürünlerin İran pazarına ulaştırılması ve Erciş OSB’de üretilen malların dış pazarlara açılması için hangi adımların atılabileceği de tartışılması gereken başlıklar arasında yer alıyor.Erciş TSO’nun üyelerini bu konuda ne ölçüde bilgilendirdiği, ürün taleplerini ilgili kurumlara iletip iletmediği ve kota sürecinde daha etkin temsil için nasıl bir çalışma yürüttüğü, seçim döneminde açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında bulunuyor.
ERCİŞ OSB’NİN İKİNCİ ETABI YATIRIM PROGRAMINDA
Erciş’in üretim kapasitesinin artırılması ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması açısından Organize Sanayi Bölgesi (OSB) önemli bir yere sahip. Bu nedenle OSB’deki yatırımların hangi aşamada olduğu ve yeni yatırım alanlarının ilçeye nasıl bir katkı sağlayacağı, TSO seçimleri öncesinde değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.2026 Yılı Kamu Yatırım Programı’nda Van Erciş OSB’nin ikinci etap inşaat projesi 2024-2029 dönemi için yer aldı. Programda toplam proje tutarı 35 milyon 194 bin lira olarak kaydedilirken, 2026 yılı yatırım hanesinde 1.000 kaydı bulunuyor. Ancak bu kayıt, projenin fiilî ilerleme oranını veya sahadaki çalışmaların hangi aşamada olduğunu tek başına göstermiyor.Erciş Kaymakamlığının 5 Aralık 2025 tarihli açıklamasında OSB’nin faaliyet raporu ile 2026 yılında yapılması planlanan yatırımların ve projelerin değerlendirildiği bildirildi. İkinci etap çalışmalarının güncel durumu, altyapı yatırımlarının hangi aşamada olduğu ve yeni yatırım alanlarının ne zaman kullanıma açılabileceği konusunda ilgili kurumlardan güncel bilgi alınması önem taşıyor.Erciş OSB’nin ekonomik etkisini değerlendirmek için faal işletme sayısı, tahsis edilen parseller, üretime geçen işletmeler ve istihdam verilerinin de birlikte açıklanması gerekiyor. Böylece ilçenin sanayi kapasitesinin hangi aşamada olduğu ve yeni yatırımların önündeki engeller daha net görülebilir.
VAN VE ERCİŞ OSB’LERİNDE 9 BİN 505 KİŞİLİK İSTİHDAM
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2025 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunduğu yanıta göre, 2025 itibarıyla Van ve Erciş OSB’lerinde üretime geçmiş toplam 184 parselde 9 bin 505 kişi istihdam ediliyordu. Bakanlık, tüm parsellerde üretime geçilmesi durumunda iki OSB’deki toplam istihdamın yaklaşık 17 bine ulaşmasının öngörüldüğünü bildirdi.Burada önemli bir ayrım bulunuyor: Açıklanan 9 bin 505 kişilik istihdam, yalnızca Erciş OSB’ye değil, Van ve Erciş’teki iki OSB’nin toplamına ilişkin. Erciş OSB’nin kendi başına kaç kişiye istihdam sağladığı, kaç işletmenin aktif üretimde bulunduğu ve yeni yatırımlarla ne kadar ek istihdam oluşturulabileceği konusunda güncel ve ilçeye özgü rakamların açıklanması gerekiyor.
ERCİŞ OSB’DE ÜRETİMİN İSTİHDAMA ETKİSİ
Erciş OSB’deki işletmelerin yerel ekonomiye katkısını gösteren örneklerden biri de mobilya sektöründe faaliyet gösteren bir işletme oldu.12 Ağustos 2026 tarihli yerel basın haberine göre, Yunus Çakar’ın 2025 yılında Erciş OSB’de kurduğu 1.600 metrekarelik mobilya üretim atölyesinde çalışan sayısı 15’ten 28’e yükseldi. İşletmenin Erciş ve Van’ın yanı sıra Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki farklı noktalara ürün gönderdiği ve ihracata yönelik hedefler üzerinde çalıştığı aktarıldı.Bir işletmenin büyümesi tek başına OSB’nin genel performansını göstermese de üretim yatırımlarının istihdam ve ticaret açısından sağlayabileceği katkıyı ortaya koyuyor. Yeni yatırımların önündeki engellerin belirlenmesi, işletmelerin finansmana erişimi ve üreticilerin pazarlama olanaklarının geliştirilmesi bu açıdan önem taşıyor.
DEVLET TEŞVİKLERİNE ERİŞİMDE ERCİŞ VERİLERİ ÖNEMLİ
Sargut’un çalışma programında hibe, teşvik, kredi ve diğer kamu desteklerine erişimin kolaylaştırılması gerektiği belirtildi. Özellikle küçük işletmelerin destek programlarından zamanında haberdar olması ve başvuru koşullarını anlayabilmesi üzerinde duruldu.KOSGEB’in İstihdamı Koruma Destek Programı kapsamında 2026 yılı ikinci dönem başvuruları 1 Eylül-31 Ekim tarihleri arasında alınıyor. Program, gerekli şartları karşılayan imalat sektöründeki KOBİ’ler ile büyük işletmeleri kapsıyor. İşletmelerin faaliyet kodlarının uygun olması, bilgilerinin güncel bulunması ve belirlenen istihdam koşullarını sağlaması gerekiyor.Programda KOBİ’ler için 50 milyon lira, büyük işletmeler için 150 milyon lira kredi üst limiti bulunuyor. Ancak bu rakamlar doğrudan hibe tutarı değil; uygun işletmelerin bankalardan kullanacağı krediler için belirlenen üst limitler. Program, şartları karşılayan işletmelere kredi finansmanına yönelik destek sağlıyor.
GÜNCEL BİR TABLOYA ULAŞILAMIYOR
Erciş özelinde kaç işletmenin hangi destek programlarına başvurduğunu, kaç başvurunun kabul edildiğini ve toplam ne kadar destek sağlandığını gösteren güncel, toplu verilerin açıklanması da ekonomik değerlendirme açısından önem taşıyor. İncelenen kamuya açık kaynaklarda bu soruların tamamını yanıtlayan güncel bir Erciş tablosuna ulaşılamadı.Bu durum, ilçedeki işletmelerin destek alamadığı anlamına gelmiyor. Ancak devlet desteklerinin Erciş ekonomisine etkisini ölçebilmek için daha ayrıntılı verilere ihtiyaç bulunduğunu gösteriyor.
ERCİŞ’TE KADINLARIN İSTİHDAMA KATILIMI
Yerel üretim ve istihdamın geliştirilmesine ilişkin somut örneklerden biri de Erciş’te Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) desteğiyle hayata geçirilen kadın kooperatifi projesi oldu.DAKA’nın 20 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre, Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında oluşturulan tesiste 40 kadın istihdam edildi. Kooperatifte coğrafi işaret tescilli Erciş üzümünden pekmez, üzüm suyu, pestil ve sirke gibi ürünlerin yanı sıra çeşitli yöresel ürünler üretilmeye başlandı. Projede satış ve pazarlama faaliyetlerine de yer verildi.Bu örnek, yerel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi, markalaştırılması ve daha geniş pazarlara ulaştırılmasının istihdam oluşturma potansiyelini gösteriyor. Erciş’teki benzer girişimlerin desteklenmesi, yerel üretimin ekonomik değerinin artırılması açısından değerlendirilebilecek alanlar arasında bulunuyor.
TARIM VE HAYVANCILIKTA ÜRETİCİNİN KAZANCI NASIL ARTIRILACAK?
Sargut’un açıkladığı programda tarım ve hayvancılık da önemli başlıklardan biri oldu. Tarımsal üretimin çeşitlendirilmesi, modern hayvancılık yöntemlerinin geliştirilmesi, süt ve et üretim zincirlerinin güçlendirilmesi ve yem maliyetlerinin azaltılmasına yönelik ortak modellerin araştırılması önerildi.Üreticilerin finansman ve destek mekanizmalarına erişiminin kolaylaştırılması, teknoloji kullanımının yaygınlaştırılması ve üretim ile pazarlama süreçlerinin birlikte ele alınması gerektiği de programda yer aldı.Erciş’te üretilen ürünlerin ham madde olarak başka bölgelere gönderilmesi yerine mümkün olduğunca ilçe içerisinde işlenmesi, paketlenmesi ve markalaştırılması önerisi de ekonomik değer zincirinin güçlendirilmesi hedefiyle öne çıktı. Bunun hayata geçirilebilmesi için üreticilerin maliyetlerinin, işleme tesisi ihtiyaçlarının, soğuk hava depolama imkânlarının ve pazarlama sorunlarının belirlenmesi önem taşıyor.
İNŞAAT VE TİCARETTE SORUNLARIN TESPİTİ
Çalışma programında inşaat sektöründe imar uygulamaları, ruhsat süreçleri, yapılaşma koşulları, maliyet artışları ve bürokratik işlemler de ele alındı.Müteahhitler, mimarlar, mühendisler ve yapı malzemesi üreticileri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi önerilirken, yatırımcıların karşılaştığı sorunların ilgili kurumlarla iş birliği içerisinde çözülmesi gerektiği ifade edildi.Bu önerilerin uygulamaya dönüşmesi için sektör temsilcilerinin karşılaştığı sorunların kayıt altına alınması, sorumlu kurumların belirlenmesi ve çözüm sürecinin takibi önem taşıyor.
DEVLET DESTEKLERİNDE ŞEFFAFLIK VE EŞİTLİK NASIL SAĞLANACAK?
Programın öne çıkan başlıklarından biri, oda üyelerinin kamu desteklerine ilişkin bilgilere eşit biçimde ulaşabilmesi oldu.Açıklamada, üyeler arasında kişisel veya ticari ilişkilere bağlı farklılıklar oluşmaması, desteklere ilişkin bilgilerin zamanında ve anlaşılır biçimde paylaşılması ve işletmelerin mevzuat çerçevesinde eşit başvuru imkânına sahip olması gerektiği belirtildi.Bu yaklaşımın somut karşılık bulabilmesi için destek programlarının bütün üyelere aynı anda duyurulması, başvuru şartlarının açıklanması, bilgilendirme toplantılarının düzenlenmesi ve üyelerin taleplerinin kayıt altına alınması önem taşıyor.Odanın ilgili kamu kurumlarıyla yürüttüğü girişimlerin sonuçlarını üyeleriyle paylaşması da hesap verebilirliğin güçlenmesine katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, destek başvurularını kabul veya reddetme yetkisi ilgili kamu kurumlarına ait. Oda yönetiminin rolü, üyelerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlamak, başvuru süreçlerinde yol göstermek ve karşılaşılan sorunların ilgili kurumlara aktarılmasına katkıda bulunmak üzerinden şekillenebilir.Programda şeffaflık ve eşitlik ilkelerine yer verilmesi, bu alanlarda mevcut bir ihlal bulunduğunun kanıtı olarak değerlendirilmemeli. Asıl önemli nokta, söz konusu ilkelerin hangi kurumsal mekanizmalarla uygulanacağının açıkça ortaya konulması.
VAN GÖLÜ VE TURİZM EKONOMİSİ
Çalışma programında Erciş’in doğal ve kültürel değerlerinin ekonomik açıdan değerlendirilmesine de yer verildi.Van Gölü ve kıyı alanlarının korunmasıyla birlikte kıyı turizminin geliştirilmesi, rekreasyon alanlarının değerlendirilmesi, su sporları ve sosyal faaliyetlerin desteklenmesi önerildi. Yerel ürünlerin ve gastronominin turizmle bütünleştirilmesi de programın başlıkları arasında bulunuyor.Turizm yatırımlarının ilçe ekonomisine katkı sunabilmesi için ulaşım, konaklama, tanıtım ve yerel işletmeler arasında güçlü bir bağlantı kurulması gerekiyor. Bu alanda yapılacak çalışmaların çevresel koruma ve sürdürülebilirlik ilkeleriyle birlikte ele alınması da önem taşıyor.
ERCİŞ’İN EKONOMİK GELECEĞİNDE SOMUT HEDEFLER BELİRLEYİCİ OLACAK
Yüksel Sargut’un açıkladığı çalışma programı; tarım, hayvancılık, inşaat, yerel üretim, yatırım, turizm ve kamu desteklerine erişim gibi farklı ekonomik alanlara ilişkin öneriler içeriyor.Ancak bu önerilerin Erciş’in ekonomik geleceğine katkısının değerlendirilebilmesi için hangi projelerin öncelikli olacağının, çalışmaların hangi takvimle yürütüleceğinin ve sonuçların nasıl ölçüleceğinin de açıklanması gerekiyor.
TEMEL SORUNLAR ÇÖZÜLMELİ
Özellikle Erciş OSB’nin ikinci etap çalışmalarının güncel durumu, ilçedeki işletmelerin toplam istihdamı, yeni yatırımların önündeki engeller ve devlet desteklerinin yerel işletmelere etkisi konusunda güncel verilerin paylaşılması önem taşıyor.İran’la sınır ticareti açısından da Erciş’teki işletmelerin katılımı, ilçeye sağlanan ekonomik katkı ve yerel üreticilerin dış pazarlara erişimi konusunda somut verilerin ortaya konulması gerekiyor.Oda yönetiminde şeffaflık ve eşitlik ilkelerinin düzenli bilgilendirme, kayıt altına alınan talepler ve sonuçları takip edilebilir çalışmalarla desteklenmesi de önem taşıyor.
Sargut, Erciş TSO seçimlerinde ekonomik programların değerlendirilmesinde yalnızca önerilerin kapsamı değil, bu önerilerin uygulanabilirliği, ölçülebilir hedefleri ve ortaya koyacağı sonuçlar belirleyici olacağını belirtirken, Erciş’in ekonomik potansiyelinin ne kadarının hayata geçirilebildiği ve bu fırsatların ilçedeki işletmelere nasıl yansıdığı ise seçim sürecinin yanıt bekleyen temel soruları arasında yer alıyor.
