Van Gölü’nün 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntüleri karşılaştırıldı. Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar, gölün yüzey alanında 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekare azalma yaşandığını belirterek, kaybın yüzde 87’sinin son 10 yılda gerçekleştiğini söyledi.
Van Gölü’nün yıllar içindeki değişimi uydu görüntüleriyle ortaya konuldu. Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) tarafından yürütülen proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmada, gölün 35 yıllık kıyı çizgisi ve su yüzey alanı incelendi. Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar tarafından yapılan analizlerde, Van Gölü’nün yüzey alanının 1990 yılında 3 bin 577 kilometrekare olduğu, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye gerilediği belirlendi. Yakar, “Analiz sonuçları, gölün yüzey alanında son 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik azalma olduğunu, bu azalmanın büyük bölümünün ise son 10 yılda gerçekleştiğini ortaya koydu” dedi.
VAN GÖLÜ’NÜN 35 YILLIK DEĞİŞİMİ İNCELENDİ
Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) tarafından hazırlanan ve İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen “Geleceğim Van Gölü’nde Saklı 14-18 Yaş Gençler İçin Su Altı Teknolojileri ve Kariyer Rotası” projesi kapsamında Van Gölü’nün kıyı çizgisi ve su yüzey alanındaki değişimler araştırıldı.
Çalışmayı gerçekleştiren ASAD üyesi Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar, araştırmada kullanılan yöntemlere ilişkin, “Van Gölü'nün son 35 yıldaki kıyı değişimini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı analizler, gölün su yüzey alanında özellikle son 10 yılda dikkat çekici bir azalma yaşandığını gösterdi” ifadelerini kullandı.
Yakar, çalışmada 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait Landsat uydu görüntülerinin karşılaştırıldığını belirterek, su yüzeylerinin belirlenmesinde Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) yönteminden yararlanıldığını aktardı. Eşik değer yöntemiyle su ve kara alanlarının birbirinden ayrıldığını ifade eden Yakar, belirlenen su alanlarının CBS ortamında işlenerek gölün farklı yıllardaki yüzey alanlarının hesaplandığını kaydetti.
SON 10 YILDA 27 KİLOMETREKARELİK KAYIP
Araştırmada ortaya çıkan veriler, Van Gölü’ndeki yüzey alanı kaybının son yıllarda belirginleştiğini gösterdi. Yakar, yıllara göre hesaplanan yüzey alanlarına ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Analiz sonuçlarına göre Van Gölü'nün su yüzey alanı 1990 yılında yaklaşık 3 bin 577 kilometrekare olarak belirlenirken, bu değer 2015 yılında 3 bin 573 kilometrekareye, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye geriledi.”
1990-2015 yılları arasındaki 25 yıllık dönemde yaklaşık 4 kilometrekarelik azalma yaşandığını belirten Yakar, 2015-2025 yılları arasındaki 10 yıllık süreçte ise 27 kilometrekarelik kayıp hesaplandığını söyledi.
Yakar, “Böylece incelenen 35 yıllık dönemde hesaplanan toplam 31 kilometrekarelik yüzey alanı kaybının yaklaşık yüzde 87'sinin son 10 yıllık dönemde gerçekleştiği belirlendi” dedi.
KIYI ÇİZGİSİNDEKİ DEĞİŞİM HARİTALANDIRILDI
Çalışma kapsamında hazırlanan karşılaştırmalı haritada, Van Gölü’nün 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait kıyı çizgileri aynı coğrafi zemin üzerinde gösterildi. Böylece gölün farklı kesimlerindeki kıyı değişimlerinin mekânsal olarak incelenmesi sağlandı.
Uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri teknolojilerinin uzun dönemli değişimleri takip etmede önemli imkânlar sunduğunu belirten Yakar, “Van Gölü'nde belirlenen yüzey alanı değişimleri, göllerin ve diğer su kaynaklarının uydu teknolojileriyle düzenli olarak izlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı.
Yakar, göl yüzey alanındaki değişimlerin yağış, buharlaşma, sıcaklık ve hidrolojik koşullar gibi birçok faktörden etkilenebileceğine dikkat çekerek, değişimin nedenlerinin belirlenebilmesi için kapsamlı analizlere ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Bu kapsamda uzun dönemli iklim verilerinin, göl su seviyesi ölçümlerinin ve diğer hidrolojik verilerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yakar, üç farklı yıla ait uydu görüntülerinden elde edilen sonuçların özellikle 2015-2025 dönemindeki azalmayı ortaya koyduğunu ifade etti.
“VAN GÖLÜ’NÜN KORUNMASI ORTAK SORUMLULUK”
ASAD Bitlis Temsilcisi Doç. Dr. Cihan Önen de İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün desteğiyle yürüttükleri “Geleceğim Van Gölü’nde Saklı” projesi kapsamında gölün yüzey alanını ölçtürdüklerini belirtti.
Van Gölü’nün yüzey alanı ve kıyı çizgisindeki değişimlerin bilimsel verilerle düzenli olarak izlenmesi gerektiğini vurgulayan Önen, gölün korunmasının ortak doğal mirasın gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir sorumluluk olduğunu ifade etti.
