Van'da yaklaşık 120 bin engelli birey ve aileleri, kentte yaşadıkları erişilebilirlik, ulaşım, istihdam, sağlık ve sosyal destek sorunlarının çözülmesini istiyor. Engelli vatandaşlar ile sivil toplum temsilcileri, günlük yaşamı zorlaştıran engellerin kaldırılması ve kalıcı adımlar atılması için yetkililere çağrıda bulundu.
Van'da yaşayan engelli bireyler ve aileleri, yalnızca sağlık sorunlarıyla değil, günlük yaşamın hemen her alanında karşılaştıkları fiziki engeller, ekonomik sıkıntılar ve toplumsal önyargılarla mücadele ediyor. Kentte erişilebilir kaldırımların yetersizliği, toplu taşıma araçlarında yaşanan sorunlar, kamu kurumlarındaki bürokratik işlemler, medikal ekipman maliyetleri ve istihdamdaki eksiklikler en önemli sorunlar arasında gösteriliyor.
GÜNLÜK YAŞAMI ZORLAŞTIRAN ERİŞİM ENGELLERİ
Van'da nadir görülen Glutaric Aciduria Tip 1 hastalığı nedeniyle 30 ve 34 yaşlarındaki iki ortopedik engelli kızına uzun yıllardır bakım veren Nuran Korkan, günlük hayatta yaşadıkları sıkıntıları anlattı.
Kentte özellikle toplu ulaşımın engelli bireyler için önemli bir sorun olmaya devam ettiğini belirten Korkan, bazı minibüs şoförlerinin engelli rampalarını kullanmadığını ve araçlara binmek isterken dışlayıcı tavırlarla karşılaştıklarını ifade etti. Korkan, kaldırımların erişilebilir olmamasının da yaşamlarını zorlaştırdığını belirterek zaman zaman toplum içinde incitici sözlere maruz kaldıklarını söyledi. Engelli bireylerin ücretsiz hizmetlerden yararlanmasının bazı kişiler tarafından yanlış değerlendirildiğini dile getiren Korkan, buna rağmen tartışmaya girmemeyi tercih ettiklerini ifade etti.
YILLARDIR SÜREN ZORLU YAŞAM MÜCADELESİ
Çocuklarının yaşadığı sağlık sürecini anlatan Korkan, toplumdaki önyargıların aileleri psikolojik olarak da yıprattığını söyledi. İnsanların zaman zaman "Anne baba ne yaptı ki çocuklar böyle oldu?" şeklinde sorular yönelttiğini belirten Korkan, büyük kızının üç yaşındayken ağır bir havale geçirdiğini, uzun süre yoğun bakım ve tedavi süreci yaşadığını anlattı. Daha sonra ikinci kızında da aynı hastalığın belirtilerini fark ettiklerini söyleyen Korkan, bir oğlunu aynı hastalık nedeniyle yedi yaşında kaybettiklerini belirtti. Çocuklarının yıllarca sıkı diyet uygulamak zorunda kaldığını ifade eden Korkan, bugün de beslenmelerini büyük hassasiyetle takip ettiklerini ve hastalığın yaşam boyu dikkat gerektirdiğini dile getirdi.
MEDİKAL DESTEKLERE ULAŞMAK KOLAY OLMUYOR
Engelli bireylerin ihtiyaç duyduğu medikal desteklere ulaşmanın kolay olmadığını belirten Korkan, manuel tekerlekli sandalye temin etmek için birçok kez belediyeye başvurduklarını ancak sonuç alamadıklarını söyledi. İki engelli çocuğu için bakım maaşı aldığını ifade eden Korkan, artan yaşam maliyetleri karşısında bu desteğin yetersiz kaldığını, evde sağlık hizmetlerine ulaşırken de çeşitli sorunlar yaşadıklarını dile getirdi.
ULAŞIM HAKKI İÇİN YENİ DÜZENLEME BEKLENTİSİ
Çocukluğundan bu yana ortopedik engelli olan Hakan Sörme ise bürokratik uygulamalar nedeniyle birçok engelli bireyin haklarından tam anlamıyla yararlanamadığını söyledi. Motorlu araç kullanabilecek durumda olmasına rağmen ehliyet alamadığı için aracını kullanamadığını belirten Sörme, bu konuda yeni düzenlemeler yapılmasını istedi. Engelli bireylerin bağımsız yaşam sürebilmeleri açısından ulaşım hakkının büyük önem taşıdığını vurgulayan Sörme, mevcut uygulamaların gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
İSTİHDAM BEKLENTİSİ GİDEREK BÜYÜYOR
Engelli maaşlarının geçinmeye yetmediğini söyleyen Sörme, bu nedenle birçok engelli bireyin özel sektörde düşük ücretlerle çalışmak zorunda kaldığını belirtti. Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı'nın yeterli istihdam sağlamadığını savunan Sörme, sınava girmesine rağmen tercih yapmanın sonuç değiştirmeyeceğini düşündüğünü ifade etti. Üniversite mezunu çok sayıda engelli vatandaşın yıllardır atanmayı beklediğini belirten Sörme, kamuda engelli istihdamının artırılması gerektiğini söyledi.
ENGELLİ HAKLARINDA YAŞANAN SORUNLARA DİKKAT ÇEKİLDİ
Yaklaşık 26 yıldır engelli hakları alanında çalışmalar yürüten Van Bedensel Engelliler Spor Kulübü ve Van Engelliler Dernek Başkanı Hanefi Baykara ise son yıllarda engelli bireylerin birçok kazanılmış hakkında geriye gidiş yaşandığını savundu. Baykara, özellikle süreli sağlık raporları nedeniyle çok sayıda engelli vatandaşın emekli maaşının kesildiğini, yeniden rapor alma zorunluluğunun ciddi mağduriyet oluşturduğunu söyledi. Araç alımında uygulanan sürelerin uzatılmasının da ihtiyaç sahibi engelli bireyleri olumsuz etkilediğini belirten Baykara, suistimallerin önlenmesini desteklediklerini ancak gerçek hak sahiplerinin mağdur edilmemesi gerektiğini ifade etti.
ARTAN MALİYETLER DESTEKLERİ YETERSİZ BIRAKIYOR
Engelli bireylerin kullandığı tekerlekli sandalye ve diğer medikal ekipmanların fiyatlarının son yıllarda önemli ölçüde arttığını belirten Baykara, sosyal güvenlik kurumlarının sağladığı desteklerin piyasa koşullarının gerisinde kaldığını söyledi.En basit tekerlekli sandalyelerin dahi yüksek maliyetlere ulaştığını ifade eden Baykara, birçok ailenin bu ürünleri temin etmekte zorlandığını dile getirdi.
YASAL DÜZENLEMELER SAHAYA TAM YANSIMIYOR
Baykara, erişilebilirlik konusunda çıkarılan yasal düzenlemelerin uygulamada istenilen seviyeye ulaşmadığını savundu. Kaldırımlardaki hissedilebilir yüzeylerin esnaf tarafından işgal edildiğini, engelli rampalarının önüne araç park edildiğini ve denetimlerin yetersiz kaldığını belirten Baykara, kamu binalarından toplu taşıma araçlarına kadar birçok alanda erişilebilirlik standartlarının eksik olduğunu söyledi. Toplu taşıma araçlarında bulunan rampaların çoğu zaman kullanılmadığını, ücretsiz ulaşım hakkını kullanan engelli bireylerin ise zaman zaman sözlü hakaretlere maruz kaldığını ifade etti.
KARAR SÜREÇLERİNDE DAHA FAZLA TEMSİL İSTİYORLAR
Kentte alınan kararlarda engelli bireylerin yeterince temsil edilmediğini belirten Baykara, belediyelerde ve ilgili komisyonlarda engelli bireylerin aktif olarak görev almasının önemine dikkat çekti. Erişilebilir bir kentin ancak engelli bireylerin görüşleri alınarak planlanabileceğini ifade eden Baykara, karar alma süreçlerinde temsilin artırılması gerektiğini söyledi.
VAN'DA ENGELLİ ONUR YÜRÜYÜŞÜ İÇİN ORTAK HAZIRLIK
Van'da faaliyet gösteren engelli derneklerinin ortak hareket etmesi amacıyla çalışma başlattıklarını açıklayan Baykara, önümüzdeki süreçte geniş katılımlı bir "Engelli Onur Yürüyüşü" düzenlemeyi planladıklarını duyurdu. Yürüyüşün herhangi bir siyasi parti ya da kurumu hedef almadığını vurgulayan Baykara, amaçlarının engelli bireylerin yaşadığı sorunlara dikkat çekmek ve toplumda farkındalık oluşturmak olduğunu söyledi. Bu kapsamda siyasi partiler, kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla görüşmeler gerçekleştireceklerini belirten Baykara, tüm kesimleri ortak mücadeleye destek vermeye davet etti.
