Van Gölü Havzası’nda küresel iklim değişikliği, geçmişten gelen mevsim düzenini değiştiriyor. Van YYÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, 2026 yılının yağışlı geçmesinin yanıltıcı olmaması gerektiğini belirterek bölgenin gelecekte daha sıcak ve kurak bir iklimle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Van Gölü Havzası’nda son yıllarda etkisini gösteren kuraklık ve yağış rejimindeki değişimler, bölgenin iklim yapısını da dönüştürmeye başladı. Geçmişte uzun yıllara dayanan deneyimleriyle yağışların, kar yağışının ve soğuk havaların zamanını büyük ölçüde öngörebilen bölge halkı, artık tarımsal faaliyetlerini aynı alışkanlıklarla planlamakta zorlanıyor. Özellikle ekim ve hasat dönemlerinin belirlenmesinde etkili olan mevsim düzenindeki değişim, tarımsal üretimin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor. 2026 yılında yaz mevsimi dışındaki dönemlerde etkili olan yağışlar doğanın yeniden yeşermesini sağlarken uzmanlar, bu durumun iklim değişikliğinin etkilerinin sona erdiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
VAN’DA MEVSİM HAFIZASI DEĞİŞİYOR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, geçmişte insanların iklim koşullarına ilişkin deneyimlerini tarımsal faaliyetlerine yön vermek için kullandığını söyledi. Yağışların, sıcaklıkların ve karın yerde kalma süresinin belirli bir düzen içinde ilerlediğini ifade eden Alaeddinoğlu, bu durumun artık değiştiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Yağışın, sıcaklığın, karın yerde kalma süresinin, soğuk günlerin ne zaman başlayıp ne zaman sona ereceğinin aşağı yukarı bir öngörüsü bulunuyordu. İnsanlar da tarımsal faaliyetlerini bu öngörülere göre şekillendiriyordu. Ekinlerini ve ürünlerini buna göre hasat ediyor, tarlalarını ne zaman ekeceklerini bu doğrultuda belirliyorlardı.”
İklim düzeninin değişmeye devam edeceğini vurgulayan Alaeddinoğlu, geçmişteki alışkanlıklara göre hareket etmenin giderek zorlaşacağını belirterek, “Bu anlamda bilim insanlarının ve karar vericilerin insanlara yardımcı olması gerekiyor” dedi.
ERKEN EKİLEN ÜRÜNLER ZARAR GÖREBİLİR
Bölge halkının ekonomik faaliyetlerini hâlâ geçmişten gelen iklim deneyimlerine göre planladığını belirten Alaeddinoğlu, özellikle tarımsal üretimde ciddi değişimlerin yaşanabileceğine işaret etti. Geçmişte bu dönemlerde buğday ekiminin yapıldığını ve kar yağışının beklendiğini hatırlatan Alaeddinoğlu, bugün aynı öngörülerin geçerliliğini korumadığını söyledi. Alaeddinoğlu, sıcak hava dalgalarının etkisinin arttığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Belki önümüzdeki aylarda, aralık ve ocak aylarında mevsim normallerinin üzerinde sıcak günler yaşayacağız. Çünkü artık bölgeyi etkileyen çok ciddi sıcak hava dalgaları var ve bunların sayısı giderek artıyor.”
Sıcaklık değişimlerinin tarımsal üretimi etkileyebileceğini kaydeden Alaeddinoğlu, erken ekilen ürünlerin kış aylarında soğukla karşılaşması durumunda zarar görebileceğini veya tamamen yok olabileceğini ifade etti.
VAN GÖLÜ HAVZASI’NIN İKLİMİ AKDENİZ İKLİMİNE DÖNÜŞEBİLİR
2026 yılının yağış bakımından olumlu geçtiğini belirten Alaeddinoğlu, kış, ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde görülen yağışların doğanın yeniden canlanmasını sağladığını söyledi. Ancak bir yılın yağışlı geçmesinin gelecekteki iklim koşulları hakkında yanıltıcı bir izlenim oluşturmaması gerektiğini vurguladı. Bölgenin gelecekte daha sıcak ve kurak bir yapıya dönüşebileceğini öngördüklerini dile getiren Alaeddinoğlu, şu ifadeleri kullandı:
“Yakın gelecekte buranın ikliminin büyük ölçüde Akdeniz iklimine dönüşeceğini öngörüyoruz. Yani yazları daha sıcak ve kurak bir coğrafyayla karşı karşıya kalacağız. Dolayısıyla bu durumun göz ardı edilmemesi ve şimdiden gerekli tedbirlerin alınması gerekiyor.”
SU KAYNAKLARI İÇİN ŞİMDİDEN ÖNLEM ALINMALI
Van Gölü Havzası’nın kapalı bir havza olduğuna dikkat çeken Alaeddinoğlu, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak için su kaynaklarının bilimsel veriler doğrultusunda yönetilmesi gerektiğini belirtti. Su ihtiyacının önceden belirlenmesi, verilerin sürekli takip edilmesi ve kaynakların sürdürülebilir biçimde kullanılması gerektiğini ifade eden Alaeddinoğlu, gerekli önlemlerin alınmaması halinde ciddi sorunların yaşanabileceği uyarısında bulundu. Alaeddinoğlu, konuya ilişkin değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Verilerin sürekli toplandığı, takip edildiği ve yönetildiği bir sistem oluşturulmalı. Çünkü burası kapalı bir havza. Eğer su kaynaklarını ve havzanın mevcut durumunu doğru şekilde yönetemezsek inanın önümüzdeki yıllarda ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabiliriz.”
