Van’da 135 konaklama tesisinin yüzde 83’ü üç mahallede toplandı. Toplam 12 bin 157 yatak kapasitesine sahip kentte, otellerin kendi parsellerinde otopark ihtiyacını karşılama oranı ise yüzde 6,7’de kaldı. İşte detaylar…
Van, İran’a açılan Kapıköy Sınır Kapısı sayesinde her yıl yüz binlerce yabancı ziyaretçiyi ağırlarken artan turizm hareketliliği kent merkezindeki yapılaşma ve ulaşım sorunlarını da beraberinde getiriyor. Özellikle İranlı turistlerin konaklama ve alışveriş için kent merkezini tercih etmesi, otel yatırımlarının belirli mahallelerde yoğunlaşmasına neden oluyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinden Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu ve Jae Hun Choi tarafından gerçekleştirilen bilimsel araştırma, kentteki konaklama tesislerinin dağılımını, otopark yetersizliğini ve turizm hareketliliğinin ulaşım sistemi üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Araştırmaya göre Van'daki otellerin büyük bölümü üç mahallede toplanırken, artan ziyaretçi sayısına karşın kentsel altyapı ve otopark ihtiyacının aynı ölçüde karşılanamadığı belirlendi.
İRANLI ZİYARETÇİ SAYISI ALTI YILDA YÜZDE 234 ARTTI
Van, Saray ilçesinde bulunan Kapıköy Sınır Kapısı üzerinden gelen İranlı ziyaretçilerin etkisiyle sınır turizminde önemli bir merkez hâline geldi. Çalışmaya göre Kapıköy Sınır Kapısı'nın modernizasyonunun ardından İranlı ziyaretçilerin Van'a ilgisi önemli ölçüde arttı. 2019 yılında 326 bin 889 olan İranlı ziyaretçi sayısı, 2025 yılında 772 bin 523'e yükseldi. Böylece altı yıllık süreçte ziyaretçi sayısında yaklaşık yüzde 234'lük artış yaşandı. Van'ın Türkiye'ye gelen İranlı ziyaretçilerden aldığı payın yüzde 25,33'e ulaşması, kentin sınır turizmindeki stratejik konumunu da ortaya koydu. Ancak araştırmada, artan ziyaretçi hareketliliğinin oluşturduğu konaklama talebinin kent geneline dengeli biçimde yayılmadığına dikkat çekildi. Yeni otel yatırımlarının büyük bölümünün alışveriş merkezleri, çarşılar ve sınır minibüsü transfer noktalarının bulunduğu merkezi alanlarda yoğunlaştığı belirlendi.
135 TESİSİN 12 BİN 157 YATAK KAPASİTESİ VAR
Araştırmada Van'daki 135 konaklama tesisi, 5 bin 502 oda ve 12 bin 157 yatak kapasitesiyle değerlendirildi. Elde edilen bulgulara göre konaklama tesislerinin yüzde 83'ü, toplam yatak kapasitesinin ise yüzde 81,7'si kent merkezindeki üç mahallede toplandı. Bu durum, turizm yatırımlarının kentin farklı bölgelerine yayılmak yerine mevcut ticaret merkezine bağımlı bir gelişim gösterdiğini ortaya koydu. Özellikle sınır minibüsü duraklarına yakınlığın, otel yatırımlarının yer seçiminde kültürel ve tarihî çekiciliklerden daha belirleyici bir unsur hâline geldiği kaydedildi.
BAHÇIVAN, ŞEREFİYE VE CUMHURİYET ÖNE ÇIKTI
Araştırmaya göre Van'daki konaklama tesislerinin yüzde 83'ü Bahçıvan, Şerefiye ve Cumhuriyet mahallelerinde yoğunlaştı. Otellerin büyük bölümünün bu üç mahallede toplanması, turizm yatırımlarının kent geneline dengeli biçimde dağılmadığını gösterdi. Özellikle kent merkezindeki ticari faaliyetlerin yoğun olduğu bu bölgelerde konaklama tesislerinin artması, mevcut ulaşım ve otopark sorunlarının daha da belirginleşmesine neden oldu. Alışveriş merkezleri, çarşılar, oteller ve kamu kurumlarının bulunduğu alanlarda yaşanan araç yoğunluğunun kent merkezinin taşıma kapasitesini zorladığına dikkat çekildi.
BAHÇIVAN'DA TURİZM YOĞUNLUĞU YÜZDE 44,36'YA ULAŞTI
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de Bahçıvan Mahallesi'ndeki turizm yoğunluğu oldu. Mahallenin turizm yoğunluk oranı yüzde 44,36'ya ulaşırken konaklama tesislerinin kendi parsellerindeki otopark ihtiyacını karşılama oranı yalnızca yüzde 6,7'de kaldı. Ortaya çıkan tablo, turizm faaliyetlerinin yalnızca ekonomik ve ticari boyutuyla değil, kentsel güvenlik ve afet yönetimi açısından da değerlendirilmesi gerektiğini gösterdi. Dar sokaklarda artan araç yoğunluğunun acil müdahale araçlarının hareket kabiliyetini zorlaştırabileceği, olası afetlerde ise tahliye süreçlerini olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
OTEL YOĞUNLUĞU İPEKYOLU BULVARI'NA TRAFİK BASKISI OLUŞTURDU
Çalışmada, konaklama tesislerinin doğu-batı yönündeki bağlantı yolları boyunca gelişmesinin D300 İpekyolu Bulvarı üzerindeki kavşaklarda ilave trafik baskısı oluşturduğu tespit edildi. Özellikle Şabaniye-Otogar güzergâhı, bölgesel transit ulaşım ile kent içi turizm hareketliliğinin kesiştiği kritik bir koridor olarak öne çıktı. Otel transfer araçları, sınır minibüsleri, taksiler ve turizm servislerinin oluşturduğu hareketliliğin ulaşım planlamasında dikkate alınması gerektiğine işaret edildi. Araştırmada, sorunun yalnızca yeni yollar ve kavşaklar inşa edilerek çözülemeyeceği, turizm hareketliliğini kentin ulaşım sistemiyle bütünleştirecek yeni bir mekânsal organizasyona ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.
EDREMİT VE İSKELE İÇİN YENİ TURİZM MODELİ ÖNERİLDİ
Araştırmacılar, Van'ın turizmden elde ettiği ekonomik kazanımları sürdürebilmesi için tek merkezli gelişme anlayışından uzaklaşması gerektiğine dikkat çekti. Bu kapsamda Edremit ve İskele kıyı bölgelerinin turizm, alışveriş ve rekreasyon alanları olarak değerlendirilmesi önerildi. Ayrıca sınır minibüslerinin kent merkezinin dışında oluşturulacak aktarma merkezlerine yönlendirilmesi, merkezdeki otopark sorununa yönelik yeni düzenlemelerin yapılması ve turizm yatırımlarının kent geneline dengeli dağılımını sağlayacak planlama kararlarının geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Mevcut konaklama alanlarının altyapı kapasitelerinin yeniden değerlendirilmesi ve acil müdahale koridorlarının güvence altına alınması da araştırmada öne çıkan öneriler arasında yer aldı.
VAN'IN TURİZM POTANSİYELİ ŞEHİRCİLİK PLANLAMASINI ZORLUYOR
Araştırmada, sınır turizminin yalnızca ziyaretçi sayıları, konaklama gelirleri ve ticari hareketlilik üzerinden değerlendirilmesinin yeterli olmadığına dikkat çekildi. Turizm talebindeki hızlı artışın ulaşım sistemleri, konut alanları, kamusal mekânlar ve altyapı kapasitesi üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Van'ın turizm potansiyelini uzun vadede koruyabilmesi için konaklama yatırımlarının kent geneline dengeli dağıtılması, ulaşım ve otopark altyapısının güçlendirilmesi, kıyı bölgelerinin turizme kazandırılması ve kent merkezindeki yoğunluğun azaltılmasına yönelik planlama kararlarının hayata geçirilmesinin önem taşıdığı belirtildi.
