Van’da özellikle kent merkezinde yaşanan trafik yoğunluğu, sürücülerin ve vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırıyor. Daralan yollar, hatalı parklanma, yetersiz otopark alanları ve özel araç kullanımındaki artış, şehir içi ulaşımda çözüm bekleyen sorunların başında geliyor. Peki, Van’ın trafik sorununu çözmek için hangi adımlar atılmalı? Yolları genişletmek yeterli mi, yoksa kent merkezinde ulaşım anlayışı tamamen mi değişmeli? Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Maltaş, bu sorulara yanıt verirken Cumhuriyet Caddesi’nin yayalaştırılmasından tramvay projesine, sahil yolunun etkin kullanılmasından trafik denetimlerine kadar birçok başlıkta önemli değerlendirmelerde bulundu. Maltaş’a göre Van’da trafik sorununu çözmenin yolu yalnızca yeni yollar yapmaktan değil, ulaşımı bir bütün olarak yeniden planlamaktan geçiyor.

Van’ın trafik sorunu planlama eksikliğinden kaynaklanıyor
Van kent merkezinde çarşı bölgesinin sınırlı bir alana sıkışması, özel araç kullanımının yaygınlaşması ve otopark yetersizliği trafik akışını olumsuz etkiliyor. Yol kenarlarında yapılan hatalı parklanmalar nedeniyle şeritlerin daralması, bazı noktalarda ikinci ve üçüncü sıra parklanmalara kadar ulaşan sorunlar araç kuyruklarını uzatıyor.
Kent merkezindeki ulaşım sorunlarının önemli bölümünün planlama eksikliğinden kaynaklandığını belirten Maltaş, kavşaklardaki sinyalizasyon sistemlerinin trafik yoğunluğuna göre düzenlenmesi gerektiğini söyledi.
Trafik sorununun yalnızca Van’a özgü olmadığını ifade eden Maltaş, “Trafik sorunu aslında ülkemizin genel bir problemi. Özellikle büyük kentlerde ve metropollerde bu sorun daha belirgin şekilde yaşanıyor. Van özelinde değerlendirdiğimizde ise sorunun büyük ölçüde şehir planlamasıyla ilgili olduğunu görüyoruz. Merkezi alanlara baktığımızda ciddi bir planlama eksikliği göze çarpıyor” dedi.
İpekyolu Caddesi’nin yükü sahil yoluna aktarılmalı
Van’da trafik yoğunluğunun azaltılması için alternatif güzergâhların daha etkin kullanılmasını isteyen Maltaş, özellikle İpekyolu Caddesi’ndeki araç trafiğinin bir bölümünün sahil yoluna yönlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çevre yolunun tamamlanmasının da kent merkezindeki trafik yükünü hafifletebileceğini kaydeden Maltaş, yalnızca yol genişletme çalışmalarının kalıcı çözüm sunmayacağına dikkat çekti.
Maltaş, “Altyapıyı ne kadar iyileştirirsek trafiğe o kadar fazla araç çekiyoruz. Bizim savunduğumuz temel yaklaşım şu: Geleneksel yöntemlerle trafik sorununu çözmemiz mümkün değil. İki şeritli bir yolu üç şeride çıkararak sorunu kökten halledemeyiz. Çünkü bu yol, bir süre sonra yine tıkanma noktasına gelecektir. Günümüz koşullarında akıllı ulaşım sistemlerini daha fazla ön plana çıkarmamız ve trafiği doğru yönlendirmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.
İpekyolu Caddesi’ndeki trafiğin bir kısmının sahil yoluna aktarılmasını öneren Maltaş, çevre yolunun tamamlanmasıyla özellikle transit geçiş yapan araçların şehir merkezine girmeden yollarına devam edebileceğini söyledi.

Tramvay tek başına Van’ın trafik yükünü kaldıramaz
Van’da gündemde olan tramvay projesinin kent içi ulaşım açısından önemli bir fırsat olabileceğini belirten Maltaş, projenin başarısının diğer toplu taşıma araçlarıyla kurulacak entegrasyona bağlı olduğunu vurguladı.
Tramvay hattının minibüs ve otobüslerle desteklenmesi gerektiğini ifade eden Maltaş, yolcuların farklı ulaşım araçları arasında kolaylıkla aktarma yapabilmesinin önemine dikkat çekti.
Maltaş, “Altyapıyı iyileştirerek bugünkü trafik sorununu bir ölçüde çözebiliriz ancak bu, kalıcı bir çözüm olmayacaktır. Örneğin, trafik yoğunluğu nedeniyle bugün özel aracını kullanmaktan kaçınan bir kişi, yol koşulları iyileştiğinde kendi konforunu düşünerek şehir merkezine veya gitmek istediği başka bir noktaya özel aracıyla ulaşmayı tercih edecektir. Bu nedenle altyapı iyileştirmeleri tek başına doğrudan bir çözüm sunmuyor. İnsanların bir şekilde toplu taşımaya teşvik edilmesi gerekiyor” dedi.
Gündemdeki tramvay hattının trafik yoğunluğunun azaltılmasına katkı sunmasını beklediğini belirten Maltaş, “Doğru planlanmış bir raylı sistemin kent içi ulaşımı rahatlatmasını bekleriz. Gündemdeki tramvay hattı projesinin de buna katkı sunmasını umuyorum. Ancak şehir merkezine, özellikle Cumhuriyet Caddesi gibi bölgelere çok fazla katkı sağlamayabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Üniversiteden Edremit’e uzanan tramvay hattı önerisi
Tramvay projesinin güzergâhı kadar diğer toplu taşıma araçlarıyla bağlantısının da önemli olduğunu dile getiren Maltaş, üniversiteden Edremit’e kadar İpekyolu güzergâhı üzerinden uzanabilecek bir hattın değerlendirilebileceğini söyledi.
Mevcut minibüs ve otobüs güzergâhlarının tramvaya alternatif oluşturmasının yolcu tercihlerini etkileyebileceğini belirten Maltaş, toplu taşıma sisteminin dengeli planlanması gerektiğini ifade etti.
Maltaş, “Tramvay hattı üniversiteye kadar uzatılsa bile İpekyolu güzergâhını kullanan minibüs ve otobüsler tramvaya alternatif oluşturacaktır. Yolcular, daha hızlı ulaşabilmek amacıyla bu alternatif ulaşım araçlarını tercih edebilir. Bu durumda tramvayın kullanım oranı da düşebilir. Bu nedenle toplu taşıma sisteminin daha dengeli dağıtılması ve minibüs, otobüs gibi ulaşım araçlarının tramvayı besleyici nitelikte olması gerekiyor” diye konuştu.
Üniversiteden Edremit’e kadar İpekyolu güzergâhını takip eden bir tramvay hattının değerlendirilebileceğini kaydeden Maltaş, belirli noktalarda aktarma merkezleri oluşturularak tramvayın cazip bir ulaşım alternatifi haline getirilmesi gerektiğini belirtti.
Van’da bazı yollar tek yönlü hale getirilebilir
Kent merkezindeki araç yoğunluğunu azaltmak için tek yön uygulamalarının da gündeme alınabileceğini belirten Maltaş, toplu taşımanın daha konforlu ve ekonomik hale getirilmesinin özel araç kullanımını azaltabileceğini söyledi.
Vatandaşların ulaşım alışkanlıklarının değiştirilmesinin kolay olmadığını ifade eden Maltaş, buna rağmen toplu taşımayı teşvik edecek uygulamaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Maltaş, “Toplu taşımanın konforunu artırmak ve ulaşım maliyetlerini düşük tutmak, insanların özel araç yerine toplu taşımayı tercih etmesini sağlayabilir. Van'da bunu gerçekleştirmek çok kolay olmayabilir. Bu biraz da insanların alışkanlıklarıyla ilgili. Ancak mümkün olduğunca vatandaşları toplu taşımaya teşvik etmek gerekiyor” dedi.
Bazı güzergâhların tek yönlü hale getirilmesinin değerlendirilebileceğini belirten Maltaş, çevre illerdeki uygulamaların Van için örnek oluşturabileceğini söyledi. Maltaş, gerektiğinde radikal kararların alınması gerektiğini de sözlerine ekledi.
Cumhuriyet Caddesi araç trafiğine kapatılsın!
Maltaş’ın değerlendirmelerinde en dikkat çeken öneri ise Van’ın en işlek noktalarından Cumhuriyet Caddesi’nin yayalaştırılması oldu.
Kent merkezinde yaşanan araç yoğunluğunun yanı sıra otopark yetersizliğinin de ciddi bir sorun oluşturduğunu belirten Maltaş, Cumhuriyet Caddesi’nin araç trafiğine kapatılarak yalnızca yayaların kullanımına açılmasının faydalı olacağını ifade etti.
Maltaş, önerisini şu sözlerle dile getirdi:
“Cumhuriyet Caddesi'nin trafiğe kapatılarak yayalara açılabileceğini düşünüyorum. Hatta bunun yapılması gerektiği kanaatindeyim. Böyle bir uygulamanın faydalı olacağını düşünüyorum. Çünkü şehir merkezinde trafik zaten ciddi bir sorun ve vatandaşlar park yeri bulmakta da büyük zorluk yaşıyor. Araçlarını park edemedikleri zaman sürekli aynı bölgede dolaşmak zorunda kalıyorlar.”
Otopark sorununun çözülmesinin tek başına yeterli olmayacağını belirten Maltaş, şehir merkezine yönelen özel araç sayısının da azaltılması gerektiğini söyledi.
Yurt dışında bazı şehirlerde merkezi bölgelere özel araçla girişin ücretlendirildiğini hatırlatan Maltaş, bu tür uygulamaların araç yoğunluğunu azaltmaya yönelik yöntemler arasında bulunduğunu ancak Van’da uygulanabilirliğinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Hatalı parklanmaya ve kırmızı ışık ihlallerine sıkı denetim çağrısı
Van’da trafik sorununun çözümü için altyapı yatırımlarının yanı sıra denetimlerin de artırılması gerektiğini belirten Maltaş, hatalı parklanma, kırmızı ışık ihlalleri ve emniyet şeritlerinin amacı dışında kullanılmasının trafik akışını olumsuz etkilediğini söyledi.
Kentte Elektronik Denetleme Sistemi (EDS) kurulmasının planlandığını bildiğini ifade eden Maltaş, kavşaklardaki kamera sistemlerinin ve denetim mekanizmalarının daha etkin kullanılmasını istedi.
Maltaş, “Trafikle ilgili bir diğer önemli konu da Van’da denetim ve ceza mekanizmasının yeterince aktif olmaması. Bildiğim kadarıyla Van'da EDS sistemi kurulması planlanıyor. Bazı kavşakların öncesinde kamera sistemlerinin yerleştirildiğini görüyorum. Denetimlerin artırılması ve cezaların caydırıcı hale getirilmesi, trafik sorununa katkı sağlayabilir” dedi.
Özellikle iki şeritli yollarda emniyet şeridi ve banketlerin üçüncü şerit gibi kullanılmasının trafik akışını bozduğunu belirten Maltaş, sözlerini şöyle tamamladı:
“Dolayısıyla yalnızca altyapıyı iyileştirmek yeterli değil. Sürücülerin trafik kurallarına uymasını sağlamak ve bu konuda daha etkin denetimler gerçekleştirmek gerekiyor. İnsan davranışlarının da bir şekilde kontrol altına alınması gerekiyor. Bunun en etkili yollarından biri de caydırıcı cezalar ve düzenli denetimlerdir.”




