Doğal güzellikleri, tarihî ve kültürel zenginlikleriyle Doğu Anadolu’nun önemli turizm kentlerinden biri olan Van, sahip olduğu değerleri ekonomik kazanca dönüştürmekte zorlanıyor. Van Gölü’nden Akdamar Adası’na, Van Kalesi’nden Muradiye Şelalesi’ne kadar pek çok turistik değere sahip olan kentte, beklenen turizm hareketliliği bir türlü sağlanamıyor. Özellikle konaklama sektöründe yaşanan durgunluk, yatırım ve tanıtım eksikliği ile turizmin yılın tamamına yayılamaması, kentin önündeki temel sorunlar arasında yer alıyor. Van65 Haber’e değerlendirmelerde bulunan Turizm Bilimci Dr. Öğr. Üyesi Avşin Ayhan, Van’ın turizmde yıllardır benzer sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirterek, kentin doğal, tarihî ve kültürel zenginliklerini gelir getiren turizm ürünlerine dönüştürmesi gerektiğini söyledi.
“İRAN PAZARINA BAĞIMLILIK RİSK OLUŞTURUYOR”
Van turizminin önemli ölçüde İran pazarına bağlı olmasının kenti ekonomik ve siyasi gelişmeler karşısında kırılgan hâle getirdiğini belirten Ayhan, alternatif pazarlara yönelmenin artık bir zorunluluk olduğunu ifade etti.Van Turizm Master Planı 2023-2027’de de bu soruna dikkat çekildiğini hatırlatan Ayhan, planın hazırlandığı dönemde yabancı ziyaretçilerin yüzde 94,1’inin İranlı olduğunun belirtildiğini aktardı. Irak, Azerbaycan ve Avrupa başta olmak üzere farklı pazarlara açılmanın önemini vurgulayan Ayhan, İran pazarının korunması gerektiğini ancak turizmin geleceğinin tek bir pazara bağlanmaması gerektiğini kaydetti.
TURİSTİK DEĞERLER VAR, TURİZM ÜRÜNÜ EKSİK
Van’ın en önemli sorunlarından birinin sahip olduğu kaynakları ziyaretçilerin satın alabileceği deneyimlere dönüştürememesi olduğunu belirten Ayhan, doğal güzelliklerin ve tarihî yapıların tek başına yeterli olmadığını dile getirdi.Van Gölü, Akdamar Adası, Hoşap Kalesi, Çavuştepe, Van Kalesi ve Muradiye Şelalesi gibi değerlerin dört mevsime yayılan turizm programlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Ayhan, turizmin yalnızca ziyaretçi sayısını artırmakla sınırlı tutulmaması gerektiğini söyledi. Ayhan, ziyaretçilerin kentte daha uzun süre kalmasının, daha fazla hizmet satın almasının ve turizm gelirinin yerel ekonomiye yayılmasının hedeflenmesi gerektiğini vurguladı.
VAN KAHVALTISIYLA SINIRLI KALMAYALIM
Van mutfağının güçlü bir gastronomi potansiyeli taşıdığını belirten Ayhan, tanıtımın büyük ölçüde Van kahvaltısı üzerinden yürütülmesinin diğer yöresel lezzetlerin geri planda kalmasına neden olduğunu ifade etti.Keledoş, helise, ayran aşı, kavut, murtuğa ve yöresel peynir çeşitlerinin turizm faaliyetlerine kazandırılabileceğini belirten Ayhan, yemek atölyeleri, gastronomi festivalleri ve kırsal lezzet rotalarının hazırlanabileceğini kaydetti. Bu tür çalışmaların yerel üreticilere, esnafa ve kadın kooperatiflerine de ekonomik katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
“VAN SADECE KIŞ TURİZMİNDE DEĞİL, GENEL OLARAK PATİNAJ YAPIYOR”
Van’ın kış turizminde beklenen gelişmeyi gösterememesinin yalnızca kar veya altyapı eksikliğiyle açıklanamayacağını belirten Ayhan, asıl sorunun turizmin uzun vadeli ve bütüncül bir kalkınma alanı olarak ele alınmaması olduğunu söyledi.Ayhan, “Bence Van yalnızca kış turizminde değil, genel olarak turizmde uzun yıllardır patinaj yapıyor. Bunun başlıca nedenlerinden biri, turizmin kentin ekonomik kalkınmasında stratejik bir sektör olarak yeterince önemsenmemesi” ifadelerini kullandı.Turizmin tarım, hayvancılık, ulaşım, ticaret ve kültürel mirasın korunmasıyla doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çeken Ayhan, sektörün yalnızca oteller ve restoranlar üzerinden değerlendirilmesinin eksik bir yaklaşım olduğunu belirtti.
KAR YAĞMASI KAYAK TURİZMİ İÇİN YETERLİ DEĞİL
Van’ın yüksek dağları ve kar potansiyelinin önemli fırsatlar sunduğunu ancak her kar alanının kayak turizmine uygun olmadığını vurgulayan Ayhan, kayak merkezlerinin bilimsel veriler ışığında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.Karın yerde kalma süresi, sıcaklık değişimleri, pistlerin eğimi ve yükseltisi ile rüzgâr koşullarının birlikte incelenmesi gerektiğini ifade eden Ayhan, kış turizminin yalnızca sezon öncesinde gündeme gelen yatırımlarla geliştirilemeyeceğini belirtti.
PALANDÖKEN VE ERCİYES’İN GERİSİNDEYİZ
Erzurum, Kayseri ve Kars’ın kış turizminde farklı modellerle öne çıktığını belirten Ayhan, Van’ın bu kentlerle rekabet edebilmesi için kendi özelliklerine uygun bir turizm stratejisi geliştirmesi gerektiğini söyledi.Palandöken’in güçlü kış sporları kimliği, Erciyes’in planlı yatırımları ve Sarıkamış’ın farklı turistik değerlerle desteklenen yapısına dikkat çeken Ayhan, mevcut teknik altyapı ve pist çeşitliliği bakımından Abalı Kayak Merkezi’nin bu merkezlerle aynı düzeyde olmadığını ifade etti. Ancak bunun Van’ın kış turizminde gelişemeyeceği anlamına gelmediğini belirten Ayhan, kentin kendi avantajlarını öne çıkarması gerektiğini kaydetti.
ÇALDIRAN’DAKİ TERMAL KAYNAKLAR FIRSATA DÖNÜŞEBİLİR
Van’ın kış turizminde farklılaşabileceği alanların başında Çaldıran’daki termal kaynakların geldiğini belirten Ayhan, termal turizm ile kış sporlarının birlikte değerlendirilmesinin kente önemli bir avantaj sağlayabileceğini dile getirdi.Kayak, termal tesisler, Van Gölü manzarası, tarihî alanlar ve yöresel lezzetleri bir araya getiren turizm paketlerinin hazırlanabileceğini belirten Ayhan, ziyaretçilere birkaç günlük bütünleşik tatil deneyimleri sunulmasının önemine işaret etti.
KIŞ TURİZMİ KAYAKTAN İBARET DEĞİL
Van’da kış turizminin yalnızca kayak faaliyetleriyle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Ayhan, uygun alanlarda kar yürüyüşü, dağcılık, fotoğrafçılık, kızak etkinlikleri, doğa gözlemciliği ve kar festivallerinin düzenlenebileceğini söyledi.Bu faaliyetlerin güvenlik, profesyonel rehberlik, çığ riski ve çevresel sürdürülebilirlik gözetilerek planlanması gerektiğini vurgulayan Ayhan, kayak merkezlerinin çevresindeki konaklama, ulaşım, yeme-içme ve sosyal etkinlik olanaklarının da geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
GECE ETKİNLİKLERİ VE KONAKLAMA İMKÂNLARI GELİŞTİRİLMELİ
Van’a gelen ziyaretçilerin kentte daha uzun süre kalabilmesi için sosyal ve kültürel etkinliklerin artırılması gerektiğini belirten Ayhan, yöresel müzik dinletileri, kültür-sanat programları, gastronomi etkinlikleri ve kış festivallerinin turizme katkı sunabileceğini söyledi.Ayhan, turizmin başarısının yalnızca bir kayak merkezinin geliştirilmesiyle sağlanamayacağını, ziyaretçinin kentte geçireceği iki veya üç günü dolduracak farklı deneyimlerin bir araya getirilmesi gerektiğini vurguladı.
“VAN DÖRT MEVSİM TURİZM DESTİNASYONU OLABİLİR”
Van’ın turizm faaliyetlerini yılın tamamına yayabilecek zenginliğe sahip olduğunu belirten Ayhan, her mevsime uygun farklı ürünlerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.İlkbaharda doğa ve kültür turları, yazın Van Gölü ve yayla turizmi, sonbaharda gastronomi ve kültürel miras rotaları, kışın ise spor ve termal turizmin öne çıkarılabileceğini kaydeden Ayhan, dijital tanıtımın, farklı dillerde bilgilendirmenin, kolay rezervasyon imkânlarının ve seyahat acenteleriyle iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
YENİ MASTER PLAN VE SOMUT EYLEM TAKVİMİ ŞART
Van turizminin geleceği için yeni bir Turizm Master Planı hazırlanması gerektiğini belirten Ayhan, öncelikle mevcut planın hedeflerinin gözden geçirilmesini istedi. Gerçekleştirilen çalışmaların, eksik kalan hedeflerin ve bunların nedenlerinin ortaya konulması gerektiğini ifade etti.Yeni planın valilik, yerel yönetimler, kamu kurumları, üniversiteler, kalkınma ajansı, ticaret ve sanayi odaları, turizm işletmeleri, sivil toplum kuruluşları ve yerel halkın katılımıyla hazırlanması gerektiğini vurgulayan Ayhan, master planın yanında somut bir Turizm Eylem Planı oluşturulmasının da önem taşıdığını belirtti.Ayhan, her hedef için sorumlu kurumların, finansman kaynaklarının, uygulama takviminin ve ölçülebilir başarı göstergelerinin açıkça belirlenmesi gerektiğini kaydetti.
“ARTIK POTANSİYELDEN SÖZ ETMEKLE YETİNMEMELİYİZ”
Turizmde başarının yalnızca yeni tesisler ve artan ziyaretçi sayısıyla ölçülemeyeceğini belirten Ayhan, asıl hedefin turizm gelirini yerel ekonomiye yaymak, istihdamı artırmak ve doğal ve kültürel mirası korumak olması gerektiğini söyledi.Van’ın turizm potansiyeline inandığını ancak bu potansiyelin somut kazanımlara dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Ayhan, sözlerini şöyle tamamladı:“Van'ın asıl ihtiyacı yeni turistik kaynaklar keşfetmek değil; sahip olduğu değerleri bilimsel planlama, paydaş iş birliği, nitelikli turistik ürünler ve etkili destinasyon yönetimiyle ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürmek. Bence Van turizminin geleceği de bu değerleri ne kadar doğru yöneteceğimize bağlı.”
