Bir zamanlar "Yeşil Erciş" olarak anılan Van'ın en büyük ilçelerinden Erciş, şimdilerde adeta dev bir şantiye alanını andırıyor. 2011 Van depreminin ardından başlayan yeniden yapılanma süreci, ilçeye modern ve güvenli yapılar kazandırırken, yıllarca hafızalara kazınan yeşil dokunun da giderek azalmasına neden oluyor.
Van'ın nüfusu, ekonomisi ve coğrafi konumuyla il olmayı en çok hak eden ilçelerinden biri olarak gösterilen Erciş, bugün hızlı bir dönüşüm sürecinden geçiyor. İlçenin hemen her mahallesinde yükselen apartmanlar ve devam eden inşaat projeleri, yıllarca bahçeli evleri, kavaklıkları ve meyve bahçeleriyle anılan Erciş'in görünümünü önemli ölçüde değiştirdi. Tek katlı evlerin bulunduğu sınırlı bölgelerde mahalle kültürü yaşamaya devam etse de ilçenin yeşil dokusu her geçen gün biraz daha beton yapıların arasında kayboluyor.Erciş'e resmî olarak verilmiş bir "Yeşil Erciş" unvanı bulunmasa da, Van Gölü kıyısındaki mikrokliması, zengin su kaynakları, üzüm bağları, meyve bahçeleri ve neredeyse her evi çevreleyen kavaklıkları nedeniyle bu ifade yıllarca halk arasında kullanılan tarihî bir tanımlama olarak hafızalarda yer etti.
101 MAHALLEDE YÜKSELEN BETONLAŞMA DİKKAT ÇEKİYOR
Bugün Erciş, merkez ve kırsal mahalleleriyle birlikte toplam 101 mahalleye sahip büyük bir ilçe konumunda. TÜİK'in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'nin son verilerine göre Erciş'in nüfusu 169 binin üzerinde bulunuyor.İnşaat faaliyetleri özellikle Vanyolu, Çınarlı, Alkanat, Latifiye ve Kışla mahallelerinde yoğunlaşırken, ilçe merkezinin hemen her noktasında yeni konut projeleri yükselmeye devam ediyor.
2011 DEPREMİ ERCİŞ'İN DÖNÜŞÜM SÜRECİNİ BAŞLATTI
23 Ekim 2011 tarihinde meydana gelen Van depreminde en ağır hasarı alan ilçelerin başında Erciş geldi.Yaklaşık 10 bin bina ağır hasar gördü. Çok sayıda aile evsiz kalırken ilçe uzun yıllar sürecek yeniden yapılanma sürecine girdi. Deprem sonrası ağır hasarlı binalar yıkıldı, riskli bölgeler için yeni imar planları hazırlandı.Başlangıçta amaç yalnızca deprem riski taşıyan yapıların yenilenmesiydi. Ancak ilerleyen yıllarda ekonomik değeri artan bölgelerde sağlam durumdaki birçok bina da yıkılarak yerlerine daha yüksek katlı apartmanlar yapılmaya başlandı. Günümüzde devam eden yoğun yapılaşmanın önemli bir bölümü bu dönüşüm sürecinin devamı niteliğinde.
TOKİ KONUTLARIYLA YENİ BİR YAŞAM BAŞLADI
Depremden yaklaşık bir yıl sonra vatandaşlar, TOKİ tarafından merkez ve ilçelerde inşa edilen konutlara yerleştirildi.Devlet tarafından yapılan bu konutlar hak sahiplerine 65 ile 80 bin lira arasında satıldı. Yeni konutlara taşınan bazı vatandaşlar özellikle küçük metrekareli dairelere alışmakta zorlandıklarını dile getirdi.Kırsal mahallelerde ise 8 bin 532 bireysel konut tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi.2019 yılında ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan proje kapsamında ilçe merkezindeki 30 dönümlük alanda bulunan eski ve hasarlı yapılar yıkıldı.Yerlerine TOKİ tarafından 500 araçlık kapalı otopark, 442 iş yeri ve 48 ofisten oluşan yeni ticaret merkezi inşa edildi. Ancak projenin ilk etabı bazı vatandaşlar tarafından beklentileri tam olarak karşılamadığı gerekçesiyle tepki topladı.
İMAR ÇALIŞMALARIYLA İLÇENİN ÇEHRESİ YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
Deprem sonrasında yeniden yapılanma süreciyle birlikte Erciş Belediyesi de imar revizyon çalışmalarını hızlandırdı.3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi kapsamında parsel düzenlemeleri yapılırken, uzun süredir çözülemeyen bazı kentsel dönüşüm alanları yeniden planlanıyor.Belediyenin ilanlarında özellikle Kışla, Camikebir ve Tekevler mahalleleri başta olmak üzere çeşitli bölgelerde imar uygulamaları ve askı ilanları yayımlanmaya devam ediyor.
YEŞİL ALANLAR AZALIYOR MU?
Türkiye'de planlama mevzuatında kişi başına belirli miktarda aktif yeşil alan hedefleri yer alsa da Erciş için güncel resmî hesaplama yayımlanmış değil.Erciş Belediyesi tarafından kamuoyuna açıklanmış güncel kişi başına düşen aktif yeşil alan verisi bulunmuyor. Ancak saha gözlemleri özellikle ilçe merkezinde yapı yoğunluğunun son yıllarda belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor.
"BETON ERCİŞ" SÖYLEMİ TARTIŞMALARI BÜYÜTÜYOR
Son yıllarda ilçede en çok konuşulan konulardan biri de "Beton Erciş" ifadesi oldu.Resmî bir tanımlama olmayan bu ifade, hızlı yapılaşmayı eleştiren vatandaşlar tarafından kullanılıyor. Bir kesim deprem sonrası güvenli konutların yapılmasını zorunlu ve olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken, başka bir kesim ise "Güvenli binalar yapılmalıydı ancak Erciş'in yeşil kimliği de korunabilirdi." görüşünü dile getiriyor.Eleştirilerin odağında yapılaşmanın kendisinden çok bunun yeşil alanlar, bahçeler ve mahalle kültürü üzerindeki etkileri yer alıyor. İlçede boş arazilerin kısa sürede inşaat alanına dönüşmesi betonlaşma tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
ERCİŞ'İN DEĞİŞEN KİMLİĞİ GELECEK İÇİN TARTIŞILIYOR
2011 depremi Erciş'e güvenli ve modern konutlar kazandırdı. Ancak bu dönüşüm yalnızca binaları değil, ilçenin kent kimliğini de değiştirdi.Bir zamanlar meyve bahçeleri, kavaklıkları ve bahçeli evleriyle hafızalara kazınan "Yeşil Erciş", bugün yükselen apartmanlar ve devam eden inşaat faaliyetleriyle bambaşka bir görünüme bürünmüş durumda. Güvenli yapılaşma ile yeşil alanların korunması arasındaki denge ise Erciş'te uzun yıllar daha tartışılacak gibi görünüyor.
