DEM Parti Van Milletvekili Mahmut Dindar, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Van’da tarım ve hayvancılığın mevcut durumunu, üretimdeki gerilemeyi ve çiftçilerin yaşadığı sorunları içeren raporu kamuoyuna sundu.
Van’da tarım ve hayvancılık sektörünün yaşadığı sorunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşındı. DEM Parti Van Milletvekili Mahmut Dindar, “Van’da Tarımın Mevcut Durumu, Üretimdeki Gerileme, Yapısal Sorunlar ve Çözüm Önerilerimiz” başlıklı raporu TBMM’de düzenlediği basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı. Van’ın geniş meraları, hayvan varlığı ve bitkisel üretim potansiyeline rağmen bu kaynakların yeterince değerlendirilemediğini belirten Dindar, üreticilerin artan maliyetler nedeniyle tarımdan uzaklaştığını ifade etti. Raporda tarımsal üretimdeki düşüşten kırsal yaşamın zayıflamasına, destek politikalarından sulama yatırımlarına kadar birçok başlık ele alınırken, üretimin yeniden güçlendirilmesi için çeşitli öneriler paylaşıldı.
“Van’ın Tarımsal Potansiyeli Var, Ancak Bu Potansiyel Değerlendirilmiyor”
Van’ın tarım ve hayvancılık açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Dindar, mevcut kaynakların yeterince üretime dönüştürülemediğini belirtti. Dindar, raporda şu ifadeleri kullandı:
“Van, tarım ve hayvancılık açısından son derece büyük bir potansiyele sahiptir. Geniş meraları, hayvan varlığı, su kaynakları, balıkçılık imkânları, arıcılık kapasitesi ve bitkisel üretime elverişli alanlarıyla yalnızca bölgenin değil, Türkiye'nin de önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olabilecek durumdadır. Van'da tarımın ve hayvancılığın yaşadığı sorunlar yalnızca iklim koşullarıyla, kuraklıkla veya üreticinin imkânlarıyla açıklanamaz. Yanlış tarım politikaları, yetersiz kamu yatırımları, üretim maliyetlerinin yükselmesi, desteklerin yetersizliği, güvenlikçi politikaların yarattığı sonuçlar ve yerel yönetim hizmetlerinin işlevsizleştirilmesi bu tablonun temel nedenleri arasındadır.””
Tarımsal Üretimdeki Düşüşe Dikkat Çekti
Raporda Van’da ekim alanları ve üretim miktarlarında yaşanan düşüşlere ilişkin verilere de yer verildi. Dindar’ın paylaştığı bilgilere göre, 2025 yılında yonca, korunga, buğday ve arpa gibi temel ürünlerin ekim alanlarında toplam 312 bin dekarlık azalış yaşandı. Bu ürünlerin üretim miktarındaki düşüşün ise 543 bin ton olduğu belirtildi. Sebze üretimindeki gerilemeye de dikkat çekilen raporda, Van’ın toplam sebze üretiminin bir önceki yıl 98 bin ton seviyesindeyken 2025 yılında 51 bin tona gerilediği ifade edildi. Domates, salatalık ve fasulye gibi ürünlerde de üretim kayıpları yaşandığı kaydedildi. Dindar, üretimdeki düşüşün nedenlerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bütün bu veriler bize şunu göstermektedir: Van'da çiftçi üretmekten vazgeçmektedir. Çünkü artan mazot, gübre, tohum, yem, sulama ve işçilik maliyetleri karşısında üretimin ekonomik karşılığı giderek ortadan kalkmaktadır.”
“TARIMDAN KOPAN YALNIZCA BİR ÇİFTÇİ DEĞİLDİR”
Bölgedeki tarımsal istihdamın da gerilediğine işaret edilen raporda, Van, Hakkari, Bitlis ve Muş’u kapsayan TRB2 bölgesindeki verilere dikkat çekildi. Dindar, raporda tarımdan uzaklaşmanın yalnızca ekonomik bir kayıp olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu, son derece ciddi bir tablodur. Tarımdan kopan yalnızca bir çiftçi değildir; üretimden kopan bir aile, boşalan bir köy, kaybedilen bir istihdam alanı ve geleceği belirsizleşen bir kırsal yaşamdır.”
Raporda, tarımsal üretimdeki gerilemenin yoksulluk, işsizlik, göç ve gıda güvencesizliğiyle bağlantılı olduğu vurgulandı. Üreticilerin desteklenmesi ve kırsal yaşamın güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Yayla Yasakları ve Destek Politikaları Gündemde
Dindar, Van’da tarım ve hayvancılığın gerilemesinde ekonomik sorunların yanı sıra siyasal ve yapısal etkenlerin de rol oynadığını savundu. Raporda, geçmişte köylerin boşaltılması, yaylaların yasaklanması ve meralara erişimin kısıtlanmasının hayvancılığı olumsuz etkilediği ifade edildi. Tarımsal desteklerin kapsamının da genişletilmesi gerektiğini belirten Dindar, küçük üreticilerin ve aile işletmelerinin yeterince desteklenmediğini ileri sürdü. Raporda ayrıca tarımsal danışmanlık hizmetleri, toprak analizleri, depolama ve soğuk zincir altyapısı, tarıma dayalı sanayi yatırımları ve üreticilerin pazara erişimi gibi sorunlara yer verildi.
Tarıma Dayalı İhtisas OSB İçin Çağrı
Van’da kurulması planlanan Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nin gecikmesine de dikkat çekilen raporda, yatırımın tamamlanması gerektiği belirtildi.Dindar, projeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“En az beş yıldır Van çiftçisinin gündeminde olan projenin neden tamamlanamadığına ilişkin kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapılmamıştır.”
Sulama Yatırımları ve Üretici Destekleri İstendi
Dindar’ın raporunda, Van’da tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi için çeşitli çözüm önerileri sıralandı. Tarıma dayalı sanayi tesislerinin kurulması, canlı hayvan ihracatının desteklenmesi, kooperatifleşmenin teşvik edilmesi ve hayvan hastalıklarına karşı önleyici tedbirlerin alınması bu öneriler arasında yer aldı. Ayrıca çiftçilere yönelik hibe, kredi, faiz indirimi ve vergi muafiyeti gibi desteklerin üretim ve istihdam artışını hedeflemesi gerektiği belirtildi. Modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması ve Devlet Su İşleri tarafından yürütülen tarımsal sulama yatırımlarının tamamlanması da talep edildi. Raporda, üreticilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve tarımsal danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiği de ifade edildi.
“Van’ın Sorunu Üretim Potansiyelinin Yetersizliği Değil”
Raporun sonuç bölümünde Van’ın sahip olduğu doğal kaynakların doğru politikalarla üretime kazandırılması gerektiği vurgulandı. Dindar, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Bütün bu veriler ve tespitler bize çok açık bir gerçeği göstermektedir: Van'ın sorunu üretim potansiyelinin yetersizliği değil, bu potansiyeli açığa çıkaracak politikaların ve kamusal yatırımların eksikliğidir.”
