Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP) Genel Sekreteri Ali Kalçık, Van Gölü’nde sürdürülen dip çamuru temizliği çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak yöntem, şeffaflık ve kalıcı koruma çağrısında bulundu.
Van Gölü’nde yıllardır devam eden kirlilik ve bu kirliliğin giderilmesi amacıyla yürütülen dip çamuru temizliği çalışmaları gündemdeki yerini korurken, Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP) Genel Sekreteri Ali Kalçık’tan çalışmalara ilişkin dikkat çeken değerlendirmeler geldi.Van Gölü’nün dünya ölçeğinde önemli bir doğal değer olduğunu belirten Kalçık, gölün kendine özgü ekosistemi, kıyıları ve barındırdığı canlılarla korunması gereken ortak yaşam alanı olduğunu ifade etti. Kalçık, Van’da 2021 yılında başlayan ve devam eden çalışmalar ile Tatvan’da yürütüldüğüne ilişkin güncel paylaşımların konunun havza bütünlüğü içerisinde değerlendirilmesini zorunlu kıldığını söyledi.Çalışmaların herhangi bir kurumu desteklemek ya da karşısında durmak amacıyla değerlendirilmediğini belirten Kalçık, temel ölçütün uygulamaların bilimsel dayanakları ve Van Gölü ekosistemine sağlayacağı katkı olduğunu vurguladı.
KİRLİLİK KIYIDAN 150-200 METREDE Mİ BİTİYOR?
Van merkezdeki çalışmalara ilişkin gözlemlerini aktaran Kalçık, kıyıdan göle doğru taş ve dolgu malzemeleriyle geçici yollar oluşturulduğunu, ekskavatörlerle bu yolların iki yanından çamur çıkarıldığını ve daha sonra dolgu malzemelerinin kaldırılarak başka bir alana geçildiğini belirtti.Çalışmaların gözlemlenen kesimlerde kıyıdan göle doğru yaklaşık 150-200 metrelik yatay mesafede yoğunlaştığını ifade eden Kalçık, kirliliğin bu mesafeyle sınırlı olup olmadığının bilimsel verilerle ortaya konulması gerektiğini söyledi.Kalçık, daha açıkta ve daha derinde bulunan kirliliğin araştırılıp araştırılmadığı, kirlenmiş tabakanın yayılımı ve kalınlığının hangi ölçümlerle belirlendiği konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini belirtti.“Bütün göl tabanının kazılmasını talep etmiyoruz” diyen Kalçık, doğal sediment ile müdahale edilmesi gereken kirlenmiş alanların bilimsel incelemelerle ayrılması gerektiğini kaydetti.
MİLYONLARCA METREKÜP DİP ÇAMURU NEREYE GİDİYOR?
Kalçık’ın açıklamasında öne çıkan bir diğer konu ise gölden çıkarılan dip çamurunun nasıl yönetildiği oldu.Çıkarılan dip çamurunun sahile dökülmesi ve çeşitli dolgularda kullanılması konusunda soru işaretleri bulunduğunu belirten Kalçık, malzemenin analizleri ile taşıma, depolama, kullanım ve bertaraf süreçlerinin kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti.29 Temmuz 2026 tarihinde basına yansıyan bilgilere göre Van’daki çalışmalarda o tarihe kadar 2 milyon 165 bin metreküp dip çamuru ve balçık çıkarıldığı ve belirlenen alanda bertaraf edildiğinin bildirildiğini hatırlatan Kalçık, bu miktardaki malzemenin nereye götürüldüğünün belgeleriyle açıklanması gerektiğini söyledi.Kalçık, çıkarılan malzemenin ne kadarının bertaraf edildiği, ne kadarının depolandığı veya dolgularda kullanıldığına ilişkin bilgilerin de paylaşılmasını istedi.Analizlerin yapılması halinde sonuçların ve malzemenin kullanım uygunluğunun kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirten Kalçık, çevresel güvenliği belirlenmeden malzemenin sahile dökülmesi veya dolgularda kullanılmasının uygun olmadığını dile getirdi.
“TEMİZLİK ÇAMURU SUDAN ÇIKARMAKLA TAMAMLANMAZ”
Türkiye’deki dip çamuru temizliği çalışmalarına ilişkin örnekleri de değerlendiren Kalçık, Haliç’te tarama yoluyla alınan çamurun tesiste susuzlaştırılarak düzenli depolamaya gönderildiğini, Kocaeli’deki İzmit Körfezi çalışmasında ise geotekstil tüplerle susuzlaştırma ve ardından karada bertaraf sürecinin uygulandığını belirtti.Bu uygulamaların ortak noktasının çıkarılan malzemenin sonraki süreçlerinin de planlanması olduğunu ifade eden Kalçık, susuzlaştırmanın tek başına zararsızlaştırma anlamına gelmediğini vurguladı.Kalçık, Van Gölü’nde de yöntemin gölün özgün koşullarına göre belirlenmesi gerektiğini, çıkarılan malzemenin analiz sonuçlarına göre çevresel açıdan uygun ve izinli biçimde kullanılması veya bertaraf edilmesi gerektiğini söyledi.
VAN VE TATVAN İÇİN ORTAK KORUMA ÇAĞRISI
Van’da uzun süredir gündeme getirdikleri yöntem ve malzeme yönetimi sorunlarının Tatvan’da da yaşanmaması gerektiğini belirten Kalçık, çalışmaların aynı bilimsel ve çevresel ölçütler doğrultusunda yürütülmesi çağrısında bulundu.Kalçık, kirlilik haritaları, yöntem seçiminin gerekçeleri, çamur analizleri, depolama ve bertaraf alanları ile denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasını istedi.Bağımsız uzmanların değerlendirmelerinin alınması, ekoloji örgütlerinin ve yerel halkın bilgiye erişiminin sağlanması gerektiğini belirten Kalçık, Van Gölü’nün korunması için şeffaflığın önemine dikkat çekti.
“KİRLİLİK KAYNAĞINDA ÖNLENMEDEN KALICI İYİLEŞME SAĞLANAMAZ”
Van Gölü’nde kalıcı bir iyileşme sağlanabilmesi için dip çamuru temizliğinin tek başına yeterli olmayacağını ifade eden Kalçık, arıtılmamış veya yeterince arıtılmamış atık su girişlerinin ve akarsularla taşınan kirliliğin önlenmesi gerektiğini söyledi.Kalçık, dip çamuru temizliğinin kirliliği kaynağında önlemeye yönelik çalışmalarla birlikte yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak, Van Gölü’nün korunmasındaki başarının yalnızca çıkarılan çamur miktarıyla ölçülemeyeceğini belirtti.Kalçık, asıl ölçütün kirliliğin azalması, kıyıların korunması ve Van Gölü’ndeki tüm canlıların yaşamlarını sürdürebileceği sağlıklı bir ekosistemin korunması olduğunu ifade etti.
