Van Gölü'nde yaşayan inci kefali, her yıl üreme döneminde farklı bir yolculuğa çıkıyor. Yalnızca Van Gölü Havzası'nda yaşayan bu balığın gölde yumurtlayamaması ise merak konusu oldu.
Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü, sahip olduğu tuzlu ve sodalı su yapısıyla diğer göllerden ayrılırken, bu koşullarda yaşamını sürdürebilen inci kefali, üreme dönemi geldiğinde gölden ayrılarak tatlı sulara göç ediyor. Her yıl nisan ayında başlayan ve temmuz ayına kadar devam eden göç sırasında balıklar, yumurtalarını bırakabilmek için akıntıya karşı yüzerek kilometrelerce yol kat ediyor.
Bilimsel adı Alburnus tarichi olan inci kefali, dünyada yalnızca Van Gölü Havzası'nda yaşayan endemik bir balık türü.
İNCİ KEFALİ VAN GÖLÜ'NDE NEDEN YUMURTLAYAMIYOR?
İnci kefalinin üremek için gölden ayrılmasının temel nedeni, Van Gölü'nün kimyasal yapısından kaynaklanıyor. Van Gölü'nün suyu, yüksek oranda tuz ve soda içeriyor. Bilimsel araştırmalara göre göl suyunun pH değeri yaklaşık 9,7 ile 9,9 arasında değişirken, tuzluluk oranı ise binde 22 seviyesinde bulunuyor. İnci kefali, yetişkinlik döneminde bu su koşullarına uyum sağlayarak yaşamını sürdürebiliyor. Ancak gölün tuzlu ve sodalı suyu, balığın yumurtalarını bırakıp üremesi için uygun ortamı oluşturmuyor. Bu nedenle inci kefalleri, her yıl üreme döneminde Van Gölü'ne dökülen tatlı su kaynaklarına yöneliyor. Balıklar, yumurtalarını akarsulardaki uygun alanlara bıraktıktan sonra yeniden göle dönüyor.
TATLI SUYA GİRMEDEN ÖNCE DERE AĞIZLARINDA BEKLİYOR
İnci kefalinin göç yolculuğu yalnızca gölden çıkıp akarsulara ulaşmaktan ibaret değil. Balıkların farklı su koşullarına uyum sağlaması da gerekiyor.
Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün paylaştığı bilgilere göre inci kefalleri, gölün tuzlu ve sodalı suyundan akarsuların tatlı suyuna doğrudan geçemiyor.
Bu nedenle balıklar, akarsu ağızlarında bir süre bekleyerek vücutlarının su ve tuz dengesini yeni ortama uyarlıyor. Bilimsel olarak osmotik ayarlama olarak adlandırılan bu süreç tamamlandıktan sonra tatlı sulara doğru ilerlemeye başlıyorlar.
Akarsulardaki su sıcaklığının yaklaşık 13 dereceye ulaşması da üreme göçünün başlamasında etkili oluyor.
BİR DİŞİ İNCİ KEFALİ YAKLAŞIK 10 BİN YUMURTA BIRAKIYOR
İnci kefalleri, akarsularda üremeye uygun alanlara ulaştıktan sonra yumurtlama sürecine giriyor. Balıklar, akıntının daha yavaş olduğu, tabanında kum ve çakıl bulunan sığ alanları tercih ediyor.
Bilimsel kaynaklara göre dişi inci kefalleri üreme döneminde yaklaşık 10 bin yumurta bırakabilirken, erkek balıkların yumurtaları döllemesinin ardından gelişim süreci tatlı suda devam ediyor. Yumurtlama işlemini tamamlayan yetişkin balıklar ise geldikleri yolu takip ederek Van Gölü'ne geri dönüyor.
YAVRU İNCİ KEFALLERİ DE VAN GÖLÜ'NE DÖNÜYOR
Akarsulara bırakılan yumurtalardan birkaç gün içerisinde yavru inci kefalleri çıkmaya başlıyor. Yavrular, ilk gelişim dönemlerini tatlı suda geçiriyor. Bu süreçte büyüyen balıklar, yaklaşık 1-2 hafta içerisinde Van Gölü'ne doğru hareket etmeye başlıyor. Göle ulaşan yavrular, özellikle kıyı kesimlerinde sürüler halinde dolaşarak besleniyor. İnci kefalinin besin kaynakları arasında fitoplankton ve zooplankton olarak adlandırılan küçük su canlıları bulunuyor.
Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden edinilen bilgilere göre inci kefalleri yaklaşık 3 yaşında üreme olgunluğuna ulaşıyor. Balıkların ortalama boyları 19,5 santimetre, ağırlıkları ise 80 gram civarında bulunuyor.
