Van’da bir zamanların gözde mesleklerinden biri olan sobacılık, teknolojinin gölgesinde yok olma noktasına geldi. 35 yıldır mesleğini bırakmayan soba ustası Mesut Anter, “Birer birer kapandık, geriye dört kişi kaldık” sözleriyle hem geçim mücadelesini hem de mesleğin sessiz çöküşünü anlattı.
Doğu Anadolu’nun sert kışlarında bir dönem her evin vazgeçilmezi olan sobalar, doğalgazın yaygınlaşması ve teknolojinin sunduğu konfor karşısında eski önemini yitirdi. Van’da bir zamanlar çekiç seslerinin yankılandığı çarşılar bugün sessizliğe bürünürken, bu geleneği yaşatmaya çalışan sayılı ustalardan biri de 57 yaşındaki Mesut Anter oldu.
1969 doğumlu Anter, ömrünün büyük bölümünü isli dükkânlarda, demiri ateşle yoğurarak geçirdi. Mesleğe başladığı yıllarda kentte 15’e yakın sobacı dükkânı bulunduğunu hatırlatan usta, bugün bu sayının dörde kadar düştüğünü söyledi. Kış öncesi yoğunluk yaşanan günlerin geride kaldığını belirten Anter, artık ayakta kalmanın bile zorlaştığını ifade etti.
Yılın her dönemine göre üretim yaparak ayakta kalmaya çalıştıklarını dile getiren Anter, yazın mangal ve semaver, kışın ise soba, boru ve kova ürettiklerini söyledi. Ayrıca lokantalara havalandırma sistemleri, çatı ve oluk işleri gibi farklı alanlara yöneldiklerini belirtti.
“35 YILDIR BU ATEŞİ SÖNDÜRMEDİM”
Mesleğine olan bağlılığını anlatan Anter, “Bu işi 30-35 yıldır yapıyorum. Eskiden 10-15 sobacı vardı, şimdi sadece dört kişi kaldık. Diğerleri tek tek kapattı” dedi.
YAZIN MANGAL, KIŞIN SOBA: AYAKTA KALMA MÜCADELESİ
Talebin mevsime göre değiştiğini belirten Anter, üretimi çeşitlendirerek dükkânını açık tutmaya çalıştığını ifade etti.
TEKNOLOJİYE DİRENEN ZANAAT
Gelişen teknolojiye rağmen mesleğin tamamen bitmediğini söyleyen Anter, “Eskiden dört kalem iş yapıyorduk, şimdi on kalem oldu. Doğalgaz bizi tamamen bitirmedi ama işlerimiz eski gibi değil” diye konuştu.
“GENÇLER YETİŞMİYOR, BU MESLEK YOK OLACAK”
Mesleğin geleceği konusunda endişeli olduğunu dile getiren Anter, gençlerin bu işi öğrenmek istemediğini belirterek yetkililere çağrıda bulundu:
“Genç nesil yetişmiyor. Devletimizden ve belediyeden destek bekliyoruz. Sahip çıkılmazsa bu meslek kalaycılık gibi tamamen yok olacak.”
ESNAF ZORDA: “KÜÇÜK ESNAF AYAKTA KALAMIYOR”
Ekonomik şartların da işleri zorlaştırdığını belirten Anter, küçük esnafın büyük işletmelerle aynı koşullarda değerlendirilmesinin kendilerini daha da zorladığını söyledi.
BİR MESLEĞİN SON TANIKLARI
Van’da sobacılık artık birkaç ustanın omuzlarında ayakta kalmaya çalışıyor. Mesut Anter gibi ustalar ise sadece geçim derdiyle değil, aynı zamanda bir kültürü yaşatma mücadelesi veriyor.