İran’da ekonomik krizle başlayan protestoların rejim karşıtı gösterilere dönüşmesi ve olası askeri müdahale ihtimali, sınır kenti Van’da endişe yaratıyor. MÜSİAD ve TESİAD Van temsilcileri, turizm ve ticaretin sekteye uğrayabileceğini belirterek, olası bir savaşın Van’ı doğrudan etkileyeceği uyarısında bulundu.
İran’da ekonomik kriz ve ulusal para biriminin hızla değer kaybetmesiyle başlayan protestolar rejim karşıtı gösterilere dönüşürken, ABD’nin olası müdahale tehditleri bölgesel tansiyonu yükseltiyor. Sınır kenti Van’da iş dünyası temsilcileri, İran’da yaşanan gelişmelerin kente olası etkilerini değerlendirdi.
PROTESTOLAR EKONOMİK KRİZLE BAŞLADI
İran’da yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik kriz, 28 Aralık 2025’te başkent Tahran’da esnafın başlattığı protestolarla sokaklara taştı. Kısa sürede birçok kente yayılan gösteriler, rejim karşıtı eylemlere dönüşürken ülkede güvenlik endişeleri giderek artıyor. ABD’nin sert açıklamaları ve olası askeri müdahale iddiaları ise bölgedeki tansiyonu daha da yükseltiyor.
GÖSTERİLER ÜLKE GENELİNE YAYILDI
Başkent Tahran başta olmak üzere Tebriz, Meşhed, Ahvaz, İsfahan, Şiraz, Kum, Yezd, Kirmanşah, Kirman ve Kereç’te düzenlenen gösterilerde kamu kurumları ve polis araçları ateşe verildi. Protestoların büyümesi üzerine Tahran yönetimi ülke genelinde internet erişimini kesti. Telefon hatlarında da ciddi kesintiler yaşanıyor.
Ekonomik belirsizlik, yüksek enflasyon ve ulusal para biriminin hızlı değer kaybı özellikle esnaf kesiminin tepkisine yol açtı. Bazı kentlerde kepenk kapatan esnafın da katılımıyla sokak gösterileri kısa sürede rejim karşıtı protestolara dönüştü. İlk günlerde müdahale etmeyen güvenlik güçleri, eylemlerin yayılmasıyla göz yaşartıcı gaz ve saçma atan tüfeklerle müdahalede bulundu. Zaman zaman göstericilerle polis arasında çatışmalar yaşandı.
İRAN LİDERLERİNDEN PEŞ PEŞE AÇIKLAMALAR
İran lideri Ali Hamaney, protestolar sonrası yaptığı ilk konuşmada ekonomik taleplerin meşru olduğunu belirtirken, ülkeyi istikrarsızlaştırmak isteyen gruplara karşı sert tedbirler alınacağını söyledi. Dövizdeki yükselişi “dış düşmanların oyunu” olarak nitelendiren Hamaney, kaos çıkaranlara karşı geri adım atılmayacağını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise protestocularla diyalog kurulması talimatı verdiğini belirterek halkın taleplerinin dinleneceğini açıkladı. Pezeşkiyan, ülkenin ekonomik kötü gidişatından hükümetin sorumlu olduğunu dile getirerek sorunların çözümü için çalışacaklarını söyledi.
ABD VE İSRAİL’DEN SERT MESAJLAR
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda İran yönetimini protestolara sert müdahale etmemesi konusunda uyardı. Trump, İran halkına destek mesajı verirken gerekirse müdahale edebileceklerini ifade etti. Ayrıca Starlink üzerinden İran’da internet erişiminin yeniden sağlanabileceğini söyledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek protestocuların “özgürlük mücadelesini” desteklediklerini açıkladı.
ABD’NİN İRAN’A SALDIRI İHTİMALİ MASADA
Amerikan basınında yer alan haberlere göre Trump yönetimi İran’a yönelik olası müdahale senaryolarını değerlendirmeye aldı. Siber saldırılar, uydu destekli iletişim operasyonları ve sınırlı hava harekâtı seçenekler arasında yer alıyor. Pentagon’un ise olası askeri müdahalenin bölgede daha büyük çatışmalara yol açabileceği endişesini taşıdığı belirtiliyor.
MÜSİAD VAN: “KOMŞUMUZUN HUZURU BİZİM HUZURUMUZDUR”
MÜSİAD Van Şube Başkanı Abdullah Aras, İran’daki karışıklığın Van’a doğrudan yansıyacağını söyledi.
Aras, “Komşumuz İran’da yaşanan kargaşayı tasvip etmiyoruz. Temennimiz bu sürecin kısa sürede sükûnete kavuşmasıdır. Çünkü komşumuzun huzuru bizim huzurumuzdur. Oradaki olumsuz gelişmeler ister istemez ilimize ciddi şekilde yansıyacaktır.” dedi.
“VAN CİDDİ ETKİLENECEK İLLERİN BAŞINDA”
Van’ın özellikle İranlı turistler açısından önemli bir merkez olduğunu belirten Aras, “2025 yılında Van, 800 binin üzerinde İranlı turist ağırladı. Bu, ilimiz için büyük bir ekonomik katkıydı. Ancak İran’daki devalüasyon ve iç karışıklıklar nedeniyle şu anda neredeyse hiç turist gelmiyor. Bu durum devam ederse Van ciddi şekilde etkilenecektir.” ifadelerini kullandı.
“TİCARET SEKTEYE UĞRASA DA DEVAM EDER”
Türkiye ile İran arasındaki ticari bağların güçlü olduğunu vurgulayan Aras, “İki ülke arasında güçlü bir ticaret hacmi var. Kısa süreli sekteye uğrasa da hangi yönetim olursa olsun Türkiye-İran ticareti devam edecektir.” diye konuştu.
TESİAD VAN: “OLASI SAVAŞ VAN’I DOĞRUDAN ETKİLER”
TESİAD Federasyonu Van Şube Başkanı Şeref Gültepe ise olası bir askeri müdahalenin Van için büyük risk oluşturduğunu söyledi.
Gültepe, “Van bir sınır kentidir. İran’da yaşanacak iç karışıklık ya da olası bir savaş hali ilimize çok hızlı yansır. Turizm, ticaret ve sosyal hayat doğrudan etkilenir. Böyle bir durumun yaşanmasını kesinlikle istemeyiz.” dedi.
“TÜRKİYE EKONOMİSİ DE OLUMSUZ ETKİLENİR”
İran ile karşılıklı ihracat ve ithalatın bölge ekonomisi açısından önemine dikkat çeken Gültepe, “İran’dan aldığımız ürünler, İran’a sattığımız mallar var. Bu ticaret kesintiye uğrarsa hem Van hem Türkiye ekonomisi olumsuz etkilenir.” ifadelerini kullandı.
BÖLGESEL EKONOMİYİ BASKI ALTINA ALIYOR
ABD’nin İran ile ticaret yapan ülkelere yönelik ek gümrük vergisi planlarına da değinen Gültepe, “Uygulanan ambargolar sadece İran’ı değil, ticaret yapan tüm ülkeleri etkiliyor. Bu durum bölgesel ekonomiyi baskı altına alıyor.” diye konuştu.
“SAVAŞ VE KAOS BÖLGEYİ FELAKETE SÜRÜKLER”
Her iki başkan da bölgedeki gerilimin sona ermesi temennisinde birleşti. Aras ve Gültepe, Orta Doğu’da barış ve istikrarın sağlanmasının yalnızca İran için değil Türkiye ve özellikle sınır illeri için hayati önem taşıdığını vurguladı.
