Artan yaşam maliyetleri vatandaşın cebini yakmaya devam ediyor. Van’da vatandaşlara mutfak masraflarını, yükselen gıda fiyatlarının aile bütçelerine etkisini ve geçim sıkıntısını sorduk. Mikrofon uzattığımız vatandaşlar; market alışverişinden kiraya, elektrik ve doğal gaz faturalarından ulaşıma kadar pek çok giderin bütçelerini zorladığını dile getirdi.
Kimi vatandaş fiyatların sürekli değişmesi nedeniyle insanların stok yapmaya yöneldiğini belirtirken kimi vatandaş ise ekonomik koşullar yüzünden dışarıda bir çay ya da kahve içmenin bile zorlaştığını söyledi. Röportajlarda öne çıkan ortak görüş, temel ihtiyaçların diğer harcamaların önüne geçmesi oldu.
GIDA HARCAMALARININ PAYI YÜZDE 30,2
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 16 Ekim 2026’da yayımladığı 2025 Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) verilerine göre, Ortadoğu Anadolu Bölgesi’nde hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 30,2’si gıda ve alkolsüz içeceklere ayrıldı. Böylece bölge, bu harcama kaleminin bütçe içindeki payının en yüksek olduğu bölgeler arasında yer aldı.TÜİK’in aynı araştırmasında, Van’ın da içinde bulunduğu TRB2 bölgesinde (Van, Muş, Bitlis ve Hakkari) konut ve kira harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 19,6 olarak hesaplandı. Bu rakamlar, bölgedeki hanelerin gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçlar için yaptığı harcamaların önemini ortaya koydu.Türkiye genelinde ise 2025 yılında tüketim harcamalarının yüzde 29,3’ünü konut ve kira, yüzde 20,5’ini ulaştırma, yüzde 17,3’ünü gıda ve alkolsüz içecekler oluşturdu. Veriler, Türkiye genelinde konut ve kira giderleri ilk sırada yer alırken Ortadoğu Anadolu Bölgesi’nde gıdanın bütçedeki ağırlığının öne çıktığını gösterdi.
“HER GÜN ZAM GELİYOR”
Van’da yaşayan Cahit Yıldız, fiyatlardaki sürekli değişimin vatandaşları alışveriş alışkanlıklarını değiştirmeye ittiğini belirtti. Yıldız, insanların fiyatlar daha da yükselmeden ihtiyaçlarını karşılamak için stok yapmaya yöneldiğini ifade etti. Ekonomik belirsizliğin vatandaşları zorladığını dile getiren Yıldız, fiyatların sürekli artmasının geçim planı yapmayı güçleştirdiğini söyledi. Yıldız, ekonomik koşulların yanı sıra bölgesel gelişmelerin de fiyatlar üzerindeki etkisine dikkat çekti.
“BİR DÜRÜM EKMEK YİYEMEZ HALE GELMİŞİZ”
Diğer bir vatandaş Necip Turan ise, ekonomik sıkıntıların yalnızca mutfak alışverişiyle sınırlı kalmadığını belirterek kira, faturalar ve diğer temel giderlerin de vatandaşın bütçesini zorladığını söyledi. Geçim koşullarından duyduğu rahatsızlığı dile getiren Turan, dışarıda yemek yemenin dahi zorlaştığını ifade etti. Yaşadığı bir olayı da anlatan Turan, 1.500 liralık ilaç almak istediğini ancak cebinde yalnızca 500 lira bulunduğu için ilacı alamadığını söyledi. 
Turan’ın anlattıkları, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan vatandaşların yaşadığı ekonomik sıkıntının günlük hayata nasıl yansıdığını gözler önüne serdi.
“BİR KAHVE BİLE İÇEMİYORUZ”
Vatandaşlardan Yağmur İldem de artan fiyatların vatandaşların sosyal hayatını da olumsuz etkilediğini belirtti. Asgari ücretle geçinmenin zorlaştığını ifade eden İldem, temel giderlerin karşılanmasının ardından sosyal faaliyetler için yeterli bütçe kalmadığını söyledi. Arkadaşlarıyla bir kafede oturup kahve veya çay içmenin bile zorlaştığını dile getiren İldem, ekonomik sıkıntıların insanların günlük yaşamını ve sosyalleşme imkânlarını kısıtladığını vurguladı.
“TARIM DA ETKİLENİYOR”
Bir diğer vatandaş Medine Şeker isen, bölgenin geçim koşullarını değerlendirirken tarım ve hayvancılığın önemine dikkat çekti. Yağışlar ve sel gibi olumsuzlukların tarımsal faaliyetleri etkileyebildiğini belirten Şeker, üretimde yaşanan sorunların ve fiyat artışlarının vatandaşların bütçesine yansıdığını ifade etti. Şeker’in değerlendirmesi, mutfak masraflarının yalnızca market raflarındaki fiyatlarla değil, üretim koşulları ve bölgenin ekonomik yapısıyla da bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
“28 BİN LİRAYLA NASIL GEÇİNİLECEK?”
Vatandaşlardan Aynur Şeker, de ekonomik koşulların sosyal yaşamı sınırlandırdığını belirterek mutfak masraflarının aile bütçesinde önemli bir yer tuttuğunu söyledi.İzmir’de 20 bin lira kira ödediğini belirten Şeker, 28 bin liralık asgari ücret üzerinden yaptığı hesaplamada geriye 8 bin lira kaldığını ifade etti. Şeker, kalan parayla elektrik, su ve doğal gaz faturalarının yanı sıra mutfak masraflarını karşılamanın güç olduğunu dile getirdi.
VATANDAŞIN ORTAK SORUNU: GEÇİM MÜCADELESİ
Van’da gerçekleştirdiğimiz sokak röportajlarında vatandaşların ortak gündemi artan yaşam maliyetleri oldu. Gıda fiyatları, kira, faturalar ve ulaşım giderleri arasında bütçelerini dengelemeye çalışan vatandaşlar, temel ihtiyaçların öncelik kazandığını ve sosyal yaşam için daha az imkân bulabildiklerini anlattı.TÜİK’in bölgesel verileri de özellikle gıda harcamalarının Ortadoğu Anadolu Bölgesi’ndeki hane bütçelerinde yüksek bir paya sahip olduğunu ortaya koydu. Vatandaşların anlattıkları ise istatistiklerin ötesinde, geçim sıkıntısının günlük hayattaki somut karşılığını gösterdi.
