Van ve çevresinde kış aylarında etkili olan düşük sıcaklıklar, özellikle uzun süre soğukta kalan kişilerde ciddi donma yaralanmalarına yol açabiliyor. Sınır güzergâhlarında düzensiz göçmenlerin ağır hava koşullarına maruz kalması da vakaların önemli bölümünü oluşturuyor.
Soğukla birlikte yetersiz beslenme, susuzluk, yorgunluk ve sağlık kuruluşlarına geç ulaşılması, yaralanmaların daha ağır seyretmesine neden olabiliyor. İleri vakalarda dokularda ciddi hasar meydana gelirken, bazı hastalarda uzuv kaybına kadar varan sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
Van Yanık Merkezi Yıllardır Bölgeye Hizmet Veriyor
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği bünyesinde faaliyet gösteren Yanık Merkezi, Van’ın yanı sıra çevre illerden ve sınır hattından sevk edilen hastaların tedavisinde de önemli bir rol üstleniyor. 2007 yılında Van Devlet Hastanesi bünyesinde hizmet vermeye başlayan merkezde, özellikle kış aylarında çok sayıda donma vakası tedavi edildi. Hastaların durumuna göre uzun süreli takip, pansuman ve cerrahi müdahaleler uygulanırken, sağlık ekipleri mümkün olduğunca dokuların ve uzuvların korunmasına yönelik tedavi yürütüyor.
38 Düzensiz Göçmenin Vakası Araştırıldı
Merkezde elde edilen klinik deneyim, yalnızca tedavi süreçlerinde kullanılmakla kalmadı. Van’daki donma vakalarına ilişkin veriler bilimsel araştırmalara da dönüştürüldü. Prof. Dr. Sebahattin Çelik, Servet Elçin Alpat, Selin Bulut ve Hakan Köksal tarafından hazırlanan “Frostbite—From Turkish Eastern Border as a Consequence of Irregular Migration” başlıklı çalışma, 2022 yılında Eastern Journal of Medicine dergisinde yayımlandı. Araştırmada, 2020 yılında yalnızca bir aylık süreçte Van Yanık Merkezi’ne başvuran 38 düzensiz göçmenin donma vakaları incelendi. Hastaların yaklaşık yüzde 74’ünde ileri derecede donma yaralanması tespit edildi.
128 Hastanın Verileri Mercek Altına Alındı
Van’daki klinik deneyimi uluslararası literatüre taşıyan ikinci araştırmada ise 2020-2025 yılları arasında Van Yanık Merkezi’nde tedavi edilen 128 donma hastasının verileri değerlendirildi. Dr. İbrahim Doğan’ın ilk isim olarak yer aldığı ve “Early Clinical Predictors of Amputation in Frostbite: Injury Depth and Extent for Admission Risk Stratification” başlığıyla Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı. Araştırmaya göre hastaların yüzde 98,4’ü yabancı uyrukluydu. İncelenen 128 hastanın 54’ünde amputasyon gerektiği belirlendi. Çalışmada, donma yaralanmasının derinliği ile vücudun etkilenen yüzey alanının, amputasyon riskini öngörmede en önemli klinik göstergeler arasında olduğu ortaya konuldu.
Van’ın Deneyimi Bilim Dünyasına Aktarıldı
Van Yanık Merkezi Klinik Şefi Prof. Dr. Sebahattin Çelik, sağlık hizmetlerinin yanı sıra yıllar içerisinde elde edilen deneyimlerin bilimsel çalışmalara dönüştürülmesinin önemine dikkat çekti. Van’ın yüksek rakımı, uzun süren kış koşulları ve sınır güzergâhlarında yaşanan düzensiz göç hareketleri, kentte donma vakalarının önemli bir sağlık başlığı olarak öne çıkmasına neden oluyor. Merkezde tedavi edilen hastalardan elde edilen verilerin bilimsel araştırmalara aktarılmasıyla birlikte Van’da yıllar içinde oluşan klinik deneyim, uluslararası tıp literatüründe de yer bulmuş oldu.
