Van’ın doğal güzelliklerinden biri olan ve yöre halkı tarafından Toni Gölü olarak bilinen Antik Urartu Barajı, yıllardır süren kuraklık ve düşük yağışlar nedeniyle tamamen kurudu. Bölge, hem biyoçeşitlilik hem de halkın rekreasyon alanı olarak önemli bir değer kaybetti.
Van’ın İpekyolu ilçesinde Erek Dağı’nın doğu eteklerinde yer alan ve tarih boyunca bölge halkı tarafından Toni Gölü olarak bilinen Antik Urartu Barajı (Toni-Gölardı Göleti), tamamen kuruyarak doğal yapısını kaybetti. Son yıllarda etkisini artıran kuraklık, mevsim normallerinin altında gerçekleşen yağışlar ve artan sıcaklıklar, gölün tamamen kurumasına neden oldu.
Bölgenin doğal alanları arasında önemli bir yere sahip olan göl, yaz aylarında hem piknik yapmak isteyen vatandaşlar hem de doğa tutkunları için tercih edilen bir noktaydı. Ancak gölün kurumasıyla birlikte çatlamış topraklar ve kuruyan bitki örtüsü, iklim değişikliğinin etkilerini gözler önüne serdi.
BİYOÇEŞİTLİLİK TEHDİT ALTINDA
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, göllerin iklim değişikliği ve insan faktörleri nedeniyle giderek kaybolduğunu belirtti:
“Özellikle son yıllarda sıcaklıklardaki artış, kurak dönemin uzaması ve buharlaşmanın şiddeti, birçok gölün alan kaybetmesine veya tamamen ortadan kaybolmasına yol açtı. Küçük çukur alanlarda yer alan göller, su tutma kapasitesi yüksek olmalarına rağmen kuraklıktan ciddi şekilde etkilendi. Toni Gölü (Antik Urartu Barajı) da maalesef bu süreçten nasibini alarak tamamen kurudu.”
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, gölün kaybının sadece bir su kaynağı olarak değil, aynı zamanda bölgedeki ekosistem ve biyolojik çeşitlilik için de büyük bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. Kuruyan göl, çevresinde yaşam süren kuşlar, balıklar ve diğer canlılar için yaşam alanı kaybı anlamına geliyor.
BÖLGENİN TARİHİ MİRASININ BİR PARÇASIYDI
Antik Urartu Barajı, yalnızca doğal bir göl değil, aynı zamanda bölgenin tarihi mirasının da bir parçasıydı. Barajın yapımı, binlerce yıl öncesine dayanıyor ve bölgenin tarımsal ve su yönetimi açısından önemini gösteriyordu. Bugün tamamen kuruması, hem doğal hem de kültürel miras açısından kayıp olarak değerlendiriliyor.
Van’daki bu kayıp, sadece yerel değil, bölgesel ve ulusal ölçekte de çevresel bir uyarı niteliğinde. Erek Dağı’nın eteklerinde kaybolan Toni Gölü, iklim değişikliğinin ve insan etkisinin doğal alanlar üzerindeki dramatik etkilerini gözler önüne seriyor.
