60 sayfalık “Terörsüz Türkiye” raporu komisyondan geçti. Silah bırakma sürecinden infaz düzenlemelerine, kayyum uygulamasından yeni siyasi reformlara kadar dikkat çeken başlıklar raporda yer aldı. Peki süreç nasıl işleyecek, hangi yasal adımlar atılacak? İşte kamuoyunda merak edilen sorular ve yol haritasının detayları…
“Terörsüz Türkiye” hedefi doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulan komisyonun hazırladığı 60 sayfalık rapor, 47 kabul, 2 ret ve 1 çekimser oyla kabul edildi. AK Parti, CHP, MHP, DEM Parti ve Yeni Yol Partisi “evet” oyu kullanırken; TİP ve EMEP “hayır” dedi. CHP’li Türkan Elçi ise çekimser kaldı.
KURTULMUŞ: “TARİHİ BİR ADIM ATTIK”
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, oylama sonucunu kamuoyuna duyurarak, “47 kabul oyu, 2 ret oyu var, 1 arkadaşımız da çekimser kaldı” ifadelerini kullandı. Kurtulmuş, raporu “Af mahiyetinde algı üretmekten uzak, hukuku ve kamu vicdanını merkeze alan bir rapor” olarak değerlendirdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise sürece ilişkin, “Komisyon raporunu tamamladı, tarihi bir adım attık, gövdemizi taşın altına koyduk. Şimdi meclisimizde sürecin yasal boyutuyla ilgili mütalaalar başlayacak. Silah bırakanlarla ilgili bazı adımlar atılacak.” açıklamasında bulundu.
RAPOR 7 BÖLÜMDEN OLUŞUYOR
Komisyon tarafından hazırlanan rapor 7 ana başlık altında toplandı. Raporda; komisyon çalışmaları, temel hedefler, Türk-Kürt kardeşliğinin tarihi arka planı, komisyonda dinlenen isimlerin analizleri, PKK’nın kendini feshetme süreci, yasal düzenleme önerileri ve demokratikleşme adımları yer aldı.
DİKKAT ÇEKEN ÖNERİLER
Raporda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına eksiksiz uyulmasının sağlanması gerektiği vurgulandı. Kamuoyunda “umut hakkı” olarak tartışılan konuya doğrudan atıf yapılmadan, “İnfaz adaletinin sağlanması gerekmektedir” ifadesine yer verildi. Kayyum uygulamasının sonlandırılması da öneriler arasında yer aldı. Belediye başkanının görevden alınması durumunda yerine kayyum atanması yerine belediye meclisi içinde seçim yapılması önerildi.
SİLAH BIRAKMA VE GEÇİCİ YASA ÖNERİSİ
Raporda, sürecin en kritik eşiğinin PKK’nın tüm unsurlarıyla silah bıraktığının devletin güvenlik birimlerince teyit edilmesi olduğu ifade edildi. Tespit ve teyit mekanizmasının devlet kurumları arasında eşgüdümle yürütülmesi gerektiği belirtildi.
Silah ve şiddeti reddedenlerin topluma kazandırılması amacıyla hedefe yönelik müstakil ve geçici bir yasa çıkarılması önerildi. Ancak düzenlemelerin “af algısı” oluşturmaması gerektiği vurgulandı.
SİYASİ VE HUKUKİ REFORM VURGUSU
Raporda ayrıca yeni bir Siyasi Partiler Kanunu ile Seçim Kanunu hazırlanması, Siyasi Etik Kanunu çıkarılması ve ifade özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması önerildi. İfade özgürlüğü kapsamındaki eylemlerin terör suçu olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade edildi. Basın özgürlüğünü sınırlayan düzenlemelerin gözden geçirilmesi ve temel hak ve özgürlüklerin tam anlamıyla kullanılmasının sağlanması da demokratikleşme başlığı altında yer aldı.
RAPORUN İÇERİĞİNDE NELER VAR?
Ortak raporda yer alan somut öneriler özetle şu şekilde sıralandı:
Süreçte en kritik eşik, PKK’nın tüm unsurlarıyla silah bıraktığının devletin güvenlik birimlerince teyit edilmesi olarak belirtildi. Tespit ve teyit mekanizmasının, devlet kurumları arasında eşgüdüm içerisinde işletilmesi gerektiği vurgulandı.
Amaca yönelik, müstakil ve geçici bir yasaya ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. Silahı ve şiddeti reddedenlerin topluma yeniden kazandırılmasının hedeflenmesi gerektiği belirtilirken, hazırlanacak düzenlemenin kamu vicdanını gözetmesi gerektiğinin altı çizildi.
Geçici kanunla birlikte, Ceza ve İnfaz Kanunu hükümlerinden yararlanılarak yapılacak düzenlemelerde ilgili kişiler hakkında mutlaka yasal işlem yapılmasının değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi. Düzenlemelerin “af” algısı oluşturmaması gerektiği vurgulandı.
Toplumsal bütünleşme sürecinin sağlıklı ilerlemesi ve her bireyin ortak geleceğe eşit fırsatlarla ulaşabilmesi için ekonomik ve sosyal politikaların güçlendirilmesinin zorunlu olduğu belirtildi. Bölgeye yönelik yatırımların artırılarak sürdürülmesi gerektiği ifade edildi.
Kanunla, örgüt mensuplarının dahil olduğu süreci izleyecek bir mekanizmanın oluşturulması ve sürecin sağlıklı yürüyüp yürümediğinin düzenli olarak gözlemlenmesi gerektiği kaydedildi.
Süreçte görev alanlar ile komisyon toplantılarına katılan kişi ve görevlilerin faaliyetlerinin yasal güvence altına alınması önerildi.
Hakaret ve tehdit gibi suç unsuru içermeyen her düşüncenin ifade edilebildiği bir siyasal ortamın oluşturulmasının temel bir gereklilik olduğu ifade edildi.
AYM VE AİHM KARARLARI
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına eksiksiz uyulacağını gösteren mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
“UMUT HAKKI” VE İNFAZ DÜZENLEMESİ
İnfaz mevzuatının gözden geçirilerek infaz adaletini esas alan bir çerçevede yeniden ele alınması gerektiği ifade edildi. AİHM ve AYM içtihatları doğrultusunda tutuksuz yargılamanın esas alınmasına özen gösterilmesi gerektiği kaydedildi.
Temel hak ve özgürlüklerin tam ve eksiksiz kullanımının önündeki engellerin kaldırılması gerektiği vurgulandı. İfade özgürlüğü kapsamındaki eylemlerin terör suçu olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.
Basın özgürlüğünü sınırlayan yasaların yeniden ele alınması, yeni bir Siyasi Partiler Kanunu ile Seçim Kanunu hazırlanması ve ayrıca bir Siyasi Etik Kanunu çıkarılması önerildi.
KAYYUM DÜZENLEMESİ
Belediye başkanının görevden el çektirilmesi durumunda kayyum atanması yerine, yalnızca belediye meclisi içinde seçim yapılmasının sağlanması gerektiği ifade edildi.
