Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin “Sağlık Modülü” sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte uygulanan modül, 15 yaş ve üzeri fertlerin sağlık durumu ile sağlık harcamalarının hanelere getirdiği ekonomik yükü ortaya koydu. Avrupa Birliği ülkeleri ile eş zamanlı yürütülen araştırma, özellikle muayene, diş tedavisi ve ilaç harcamalarının gelir gruplarına göre etkisini gözler önüne serdi.
Muayene ve Tedavi Giderleri Hanelerin %6,1’ine Çok Yük Getirdi
Araştırmaya göre, doktor muayene ve tedavi harcamaları hanelerin %6,1’ine “çok yük”, %50,2’sine “biraz yük” getirirken %40,9’u bu harcamaların kendilerine yük oluşturmadığını belirtti.
Diş muayene ve tedavi harcamalarında ise hanelerin %5,3’ü “çok yük”, %37,2’si “biraz yük” yanıtını verdi. %28,9’luk kesim ise diş harcamalarının yük getirmediğini ifade etti.
İlaç harcamaları tarafında da benzer tablo dikkat çekti. Hanelerin %5,0’ı ilaç giderlerinin çok yük getirdiğini, %50,9’u biraz yük getirdiğini söyledi. %44,0’ı ise ilaç harcamalarının kendilerine yük oluşturmadığını beyan etti.
Son 12 ay içinde hanelerin %2,7’si muayene veya tedavi, %28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi, %0,1’i ise ilaç harcaması yapmadığını bildirdi.
Gelir Düzeyi Sağlık Harcamalarını Doğrudan Etkiliyor
Verilere göre diş tedavisi harcamaları gelir grubuna göre belirgin şekilde değişiyor. En düşük %20’lik gelir grubundaki hanelerin %45,4’ü diş muayenesi veya tedavisi için harcama yapmazken, bu oran en yüksek %20’lik gelir grubunda %25,5’e geriledi.
Doktor muayene ve ilaç harcamalarında gelir gruplarına göre büyük bir farklılaşma gözlenmezken, diş sağlığı harcamalarının gelir düzeyine bağlı olarak ertelendiği dikkat çekti.
En düşük gelir grubundaki hanelerin %62,9’una doktor muayene ve tedavileri yük getirirken, %65,5’i ilaç harcamalarının yük oluşturduğunu belirtti. En yüksek gelir grubunda ise hanelerin %53,0’ı doktor muayenesinin, %59,5’i ilaç giderlerinin yük getirmediğini ifade etti.
Yoksulluk Riski Altındakiler Daha Ağır İşlerde Çalışıyor
Araştırmada çalışma hayatındaki fiziksel aktivite yoğunluğu da incelendi. 15 yaş ve üzeri çalışan fertlerin %29,4’ü çoğunlukla oturarak, %45,5’i ayakta, %18,7’si yürüyerek ya da orta düzey fiziksel aktiviteyle, %6,4’ü ise ağır işlerde çalıştığını belirtti.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin yalnızca %17,2’si oturarak çalışırken, risk altında olmayanlarda bu oran %31,7 oldu. Ağır işlerde çalışanların oranı ise yoksulluk riski altındakilerde %11,2 olarak kaydedildi.
Fiziksel Aktiviteye Zaman Ayırmayanların Oranı %63,3
15 yaş ve üzeri fertlerin boş zaman aktiviteleri incelendiğinde çarpıcı sonuçlar ortaya çıktı. Fertlerin %63,3’ü fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine hiç zaman ayırmadığını belirtti.
Günde en az iki kez fiziksel aktivite yapanların oranı %1,4 olurken, günde bir kez yapanlar %11,6 seviyesinde kaldı. Haftada 1-3 kez aktivite yapanların oranı %11,5 olarak ölçüldü.
En Çok Zorlanılan Alan: Görme ve Yürüme
Araştırmaya katılan fertlerin %96,9’u iletişim kurmada zorlanmadığını ifade etti. Öz bakımda zorlanmayanların oranı %95,8 olurken, işitmede %90,0, hatırlamada %85,2, görmede %80,5 ve yürümede %79,7 oranında “sorun yok” yanıtı verildi.
En çok zorlanılan faaliyetler ise %17,3 ile görme, %15,2 ile yürüme ve %12,6 ile hatırlama olarak sıralandı. Fertlerin sadece %2,2’si iletişim kurmada zorlandığını belirtti.
