Türkiye genelinde yaşlı nüfus oranı hızla artarak yüzde 11,1’e ulaşırken, Van yüzde 17,5’lik "yaşlı fert bulunan hane" oranı ve yüksek "çocukla birlikte yaşama" verileriyle geleneksel yapısını koruyan iller arasında yer aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan 2025 yılı “İstatistiklerle Yaşlılar” verilerine göre Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus son beş yılda önemli bir artış gösterdi. Türkiye genelinde yaşlı nüfus 2020 yılında 7 milyon 953 bin 555 kişi iken yüzde 20,5 artışla 2025 yılında 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı ise yüzde 9,5’ten yüzde 11,1’e yükseldi. Van’da ise 65 yaş ve üzeri nüfus 59 bin 676 oldu. Türkiye genelinde yaşlı nüfus hızla artarken, Van’da yaşlı oranının ülke ortalamasının altında kaldığı görüldü.
Yaşlı nüfus yaş grubuna göre incelendiğinde, 2020 yılında yaşlı nüfusun yüzde 63,8'inin 65-74 yaş grubunda, yüzde 27,9'unun 75-84 yaş grubunda ve yüzde 8,4'ünün 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı görüldü. Yaşlı nüfusun 2025 yılında yüzde 62,9'unun 65-74 yaş grubunda, yüzde 29,3'ünün 75-84 yaş grubunda ve yüzde 7,8'inin 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı görüldü.
Yaşlı nüfusun yüzde 0,1'ini oluşturan 100 yaş ve üzerindeki yaşlı kişi sayısı, 2025 yılında 8 bin 290 oldu.
VAN’DA YAŞLI NÜFUS BİR YILDA 3 BİN KİŞİ ARTTI
Türkiye genelinde 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus, son beş yılda yüzde 20,5 gibi çarpıcı bir artış göstererek 9,5 milyonu aşarken, bu hareketlilik Van verilerine de yansıdı. Van’da 2024 yılında 56 bin 745 olan toplam yaşlı nüfusu, 2025 yılı itibarıyla 59 bin 676’ya yükseldi. Bu nüfusun cinsiyet dağılımına bakıldığında; 26 bin 662’sini erkekler, 33 bin 14’ünü ise kadınlar oluşturuyor. Türkiye genelinde yaşlı nüfusun yüzde 55,3'ünü kadınların oluşturmasıyla paralel olarak Van’da da kadın yaşlı nüfusunun daha yoğun olduğu görüldü.
GENİŞ AİLE GELENEĞİ SÜRÜYOR
Van’da en az bir yaşlı fert bulunan toplam hanehalkı sayısı 2024 yılında 43 bin 546 iken, 2025 yılında bu sayı 45 bin 621’e çıktı. Şehirdeki hanelerin yüzde 17,5’inde en az bir yaşlı fert yaşıyor. Bu hanelerin detayları incelendiğinde, Van’ın aile yapısındaki sağlamlık dikkat çekti. 21 bin 44 hane tek çekirdek aileden oluşurken, 16 bin 924 hane ise en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerin bir arada yaşadığı "geniş aile" modelini sürdürüyor. Çekirdek aile bulunmayan ancak birden fazla kişinin bir arada yaşadığı yaşlı hane sayısı ise 815 olarak kayıtlara geçti.
En az bir yaşlı fert bulunan haneler içinde tek kişilik yaşlı hanehalkı oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 34,3 ile Balıkesir oldu. Bu ili yüzde 34,1 ile Çanakkale, yüzde 33,7 ile Burdur izledi. Bu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 8,3 ile Hakkari oldu. Bu ili yüzde 13,8 ile Batman, yüzde 15,0 ile Van izledi.
YALNIZLAŞMA ORANI TÜRKİYE ORTALAMASININ ÇOK ALTINDA
Türkiye genelinde yaşlıların yalnız yaşaması bir risk faktörü olarak artarken, Van bu konuda Türkiye genelindeki rakamların aksi yönde olduğunu gösterdi. Van’da tek kişilik yaşlı hanehalkı sayısı 2024’te 6 bin 503 iken 2025’te 6 bin 838 oldu. Tek kişilik yaşlı hanelerin toplam hanehalkı içindeki oranı Van’da yüzde 2,6 seviyesinde oldu. Bu hanelerdeki cinsiyet dağılımı ise oldukça keskin, yalnız yaşayan yaşlıların yüzde 24,4’ü erkek, yüzde 75,6’sı ise kadınlardan oluştu. Türkiye genelinde yaşlı kadınların eşi ölme oranının erkeklerin 4,2 katı olması, Van’daki bu tabloyu da açıklıyor.
ÇOCUKLARLA MESAFE: AYNI ÇATI ALTINDA YAŞAM
Van’da yaşlıların çocuklarıyla olan yakınlığı, Türkiye genelindeki yüzde 37,9’luk oranı neredeyse ikiye katlıyor. Van’da yaşlı fertlerin tam yüzde 59,1’i en az bir çocuğu ile aynı adreste ikamet ediyor. Diğer yaşlıların çocuklarıyla olan yakınlık mesafeleri ise şu şekilde dağılıyor; Yüzde 5,2'si çocuğu ile aynı binada, yüzde 11,2'si aynı cadde veya sokakta, yüzde 6'sı aynı köyde veya mahallede, yüzde 7,7'si aynı ilçede ve yüzde 3,9'u aynı ildeki farklı bir ilçede yaşıyor. Van’da yaşlıların sadece yüzde 3’ünün aynı ilde ikamet eden bir çocuğu bulunmazken, yüzde 4’lük bir kesimin ise çocuğu ya da 15 yaş üzeri çocuğu olmadığı görüldü.
Türkiye genelinde yaşlı fertlerin 15 ve daha yukarı yaştaki yaşayan çocukları ile ikamet ettikleri yerlere göre yakınlıkları incelendiğinde ve birden fazla çocuğu olan yaşlı fertlerin en yakın mesafede ikamet eden çocuğunun ikamet yeri dikkate alındığında, 2025 yılında yaşlı fertlerin yüzde 37,9'unun en az bir çocuğu ile aynı adreste, yüzde 5,9'unun çocuğu ile aynı binada, yüzde 6,8'inin aynı cadde veya sokakta, yüzde 8,3'ünün çocuğu ile aynı köyde veya mahallede, yüzde 15,0'ının çocuğu ile aynı ilçede ve yüzde 9,3'ünün çocuğu ile aynı ildeki farklı bir ilçede ikamet ettiği görüldü. Yaşlı fertlerin yüzde 9,9'unun aynı ilde ikamet eden çocuğunun olmadığı, yüzde 1,7'sinin Türkiye'de ikamet eden çocuğunun olmadığı görüldü.
Türkiye genelinde tek başına yaşayan yaşlı fertlerin 2025 yılında yüzde 10,1'inin en az bir çocuğu ile aynı binada, yüzde 12,8'inin aynı cadde veya sokakta, yüzde 13,3'ünün çocuğu ile aynı köyde veya mahallede, yüzde 22,8'inin çocuğu ile aynı ilçede ve yüzde 14,2'sinin çocuğu ile aynı ildeki farklı bir ilçede ikamet ettiği görüldü. Tek başına yaşayan yaşlı fertlerin yüzde 14,3'ünün aynı ilde ikamet eden çocuğunun olmadığı, yüzde 2,7'sinin Türkiye'de ikamet eden çocuğunun olmadığı görüldü.
Tek başına yaşayan ve aynı ilde ikamet eden çocuğu olmayan yaşlı fertlerin oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 40,9 ile Çankırı oldu. Bu ili yüzde 39,8 ile Kastamonu, yüzde 39,3 ile Sinop izledi. Tek başına yaşayan ve aynı ilde ikamet eden çocuğu olmayan yaşlı fertlerin oranının en düşük olduğu il ise yüzde 4,1 ile İstanbul oldu. Bu ili yüzde 4,8 ile Gaziantep, yüzde 5,2 ile Şırnak ve Şanlıurfa izledi
YAŞLILIKTA "VAN MODELİ"
TÜİK verilerine göre Türkiye’nin ortanca yaşı 2020’de 32,7 iken 2025’te 34,9’a yükseldi. Sinop yüzde 21,7 ile en yaşlı il olurken, Van halen en düşük yaşlı oranına sahip iller arasında. Ancak Van verileri üzerinde yapılan analiz, şehrin sayısal olarak artan yaşlı nüfusuna rağmen "yalnız bırakmama" kültürünü koruduğunu gösterdi. Türkiye genelinde yaşlıların yüzde 22,8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındayken, Van’daki yüksek oranlı "çocukla birlikte yaşama" ve "aynı sokakta ikamet etme" verileri, sosyal dışlanmaya karşı doğal bir kalkan görevi gördü.
65 YAŞINDAN SONRA BEKLENEN ÖMÜR 18 YIL
Hayat Tabloları, 2022-2024 sonuçlarına göre doğuşta beklenen yaşam süresi Türkiye geneli için 78,1 yıl, erkekler için 75,5 yıl ve kadınlar için 80,7 yıl oldu. Genel olarak kadınlar erkeklerden daha uzun süre yaşamakta olup, doğuşta beklenen yaşam süresi farkı 5,2 yıl oldu. Türkiye'de 65 yaşına ulaşan bir kişinin beklenen yaşam süresi ortalama 18,0 yıl oldu. Erkekler için bu sürenin 16,3 yıl, kadınlar için 19,6 yıl olduğu gözlendi. Diğer bir ifade ile 65 yaşına ulaşan kadınların erkeklerden ortalama 3,3 yıl daha fazla yaşayacağı tahmin edildi. Beklenen yaşam süresi 75 yaşında 11,0 yıl iken 85 yaşında 5,8 yıl oldu.
YAŞLILARDA OKURYAZARLIK ORANI YÜZDE 88'İ AŞTI
Yaşlı nüfus içinde okuma yazma bilenlerin oranı 2024 yılında yüzde 88,4 iken okuma yazma bilmeyenlerin oranı yüzde 11,6 oldu. Yaşlı nüfus eğitim durumuna göre incelendiğinde, 2024 yılında yaşlı nüfusun yüzde 46,7'sinin ilkokul mezunu, yüzde 10,4'ünün ortaokul veya dengi okul/ilköğretim mezunu, yüzde 10,4'ünün lise veya dengi okul mezunu, yüzde 9,0'ının yükseköğretim mezunu olduğu görüldü.
Okuma yazma bilen yaşlı erkeklerin oranı yüzde 97,0 iken yaşlı kadınların oranı yüzde 81,5 oldu. Bitirilen tüm eğitim düzeylerinde yaşlı erkek nüfus oranının yaşlı kadın nüfus oranından daha yüksek olduğu görüldü.
KADINLAR YAŞLILIKTA DAHA FAZLA YALNIZ KALIYOR
Yaşlı nüfus yasal medeni duruma göre incelendiğinde, cinsiyetler arasında önemli farklılıklar olduğu görüldü. Yaşlı erkek nüfusun 2025 yılında yüzde 1,5'inin hiç evlenmemiş, yüzde 83,8'inin resmi nikahla evli, yüzde 4,2'sinin boşanmış, yüzde 10,6'sının eşi ölmüş olduğu görülürken yaşlı kadın nüfusun yüzde 2,9'unun hiç evlenmemiş, yüzde 47,5'inin resmi nikahla evli, yüzde 4,7'sinin boşanmış, yüzde 44,9'unun ise eşi ölmüş olduğu görüldü.
HER BEŞ YAŞLIDAN BİRİ YOKSULLUK RİSKİ ALTINDA
Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerine göre 2025 yılında toplam nüfusun yüzde 27,9'unun yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında iken yaşlı nüfus için bu oranın yüzde 22,8 olduğu görüldü.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan yaşlı nüfus cinsiyete göre incelendiğinde, bu oranın yaşlı erkeklerde yüzde 21,8, yaşlı kadınlarda ise yüzde 23,6 olduğu görüldü.
İLERLEYEN YAŞA RAĞMEN ÇALIŞMAYA DEVAM: İSTİHDAM ORANI YÜZDE 13,1
İşgücü İstatistiklerine göre, işgücüne katılma oranı 2020 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki nüfus için yüzde 49,3 iken 2024 yılında yüzde 54,2 oldu. Bu oran yaşlı nüfus için 2020 yılında yüzde 10,0 iken 2024 yılında yüzde 13,1 oldu. İşgücüne katılma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu oran yaşlı erkek nüfusta 2024 yılında yüzde 21,4 iken yaşlı kadın nüfusta yüzde 6,5 oldu. Yaşlı nüfustaki işsizlik oranının 2020 yılında yüzde 2,7 iken 2024 yılında yüzde 2,9 olduğu görüldü.
ÇALIŞAN YAŞLILARIN YARIDAN FAZLASI TARLADA
İşgücü istatistiklerine göre, istihdam edilen yaşlı nüfusun sektörel dağılımı incelendiğinde, 2024 yılında yaşlı nüfusun yüzde 56,9'unun tarım, yüzde 32,0'ının hizmetler, yüzde 7,7'sinin sanayi, yüzde 3,4'ünün ise inşaat sektöründe yer aldığı görüldü.
YAŞLILARI EN ÇOK KALP VE DOLAŞIM HASTALIKLARI VURUYOR
Ölüm ve ölüm nedeni istatistiklerine göre, 2024 yılında ölen yaşlıların yüzde 39,9'u dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybetti. Bu hastalığı ikinci sırada yüzde 17,2 ile solunum sistemi hastalıkları, üçüncü sırada yüzde 14,1 ile iyi huylu ve kötü huylu tümörler takip etti.
Ölüm nedenleri cinsiyete göre incelendiğinde, cinsiyetler arası en büyük farkın iyi huylu ve kötü huylu tümörlerde olduğu görüldü. İyi huylu ve kötü huylu tümörler nedeniyle hayatını kaybeden yaşlı erkeklerin oranı yüzde 18,1 iken yaşlı kadınların oranı yüzde 10,1 oldu.
ALZHEİMER KAYNAKLI ÖLÜMLER YÜZDE 3'E GERİLEDİ
Ölüm ve ölüm nedeni istatistiklerine göre, Alzheimer hastalığından hayatını kaybeden yaşlıların sayısı, 2020 yılında 13 bin 714 iken 2024 yılında 10 bin 742 oldu. Alzheimer hastalığından ölen yaşlıların oranı 2020 yılında yüzde 3,7 iken bu oran 2024 yılında yüzde 3,0 oldu.
Alzheimer hastalığından ölen yaşlıların oranı cinsiyete göre incelendiğinde, 2024 yılında Alzheimer hastalığından ölen yaşlı erkeklerin oranı yüzde 2,2 iken yaşlı kadınların oranı yüzde 3,8 oldu.
YAŞLILAR DİJİTAL DÜNYAYA ADIM ATIYOR
Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre, İnternet kullanan 65-74 yaş grubundaki bireylerin oranı 2020 yılında yüzde 27,1 iken bu oran 2025 yılında yüzde 53,2'ye yükseldi. İnternet kullanan yaşlı bireyler cinsiyete göre incelendiğinde, erkeklerin kadınlardan daha fazla İnternet kullandığı görüldü. İnternet kullanan yaşlı erkeklerin oranı 2025 yılında yüzde 61,3 iken yaşlı kadınların oranı yüzde 46,1 oldu.
