Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Prof. Dr. Adnan Tönel, kentte tiyatroya olan yoğun ilginin her geçen yıl arttığını belirterek, üniversite bünyesinde oyunculuk bölümünün açılmasının artık kaçınılmaz hale geldiğini ifade etti.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Adnan Tönel, kentte tiyatronun gelişim süreci, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Van’ın kozmopolit yapısının tiyatroya olan ilgiyi artırdığını vurgulayan Tönel, sahne yetersizliğinin ise en önemli sorunların başında geldiğini dile getirdi.
Kentte tiyatroya olan ilginin son yıllarda gözle görülür şekilde arttığını ifade eden Tönel, kültürel çeşitliliğin bu ilgiyi beslediğini belirterek şunları söyledi:
“Malumunuz Van şehir olarak kozmopolit bir şehir. Hem iç göç anlamında hem dış göç işte İran'dan kapıdan girişler, Suriye'den, Irak'tan zaman zaman Gürcistan ve Ermenistan'da bu olgunun içinde yer alıyor. Sadece yeni başlayan da bir şey değil. Bir süredir zaten Van Çarşı'da hüküm süren, sahnede perde açan çok sayıda tiyatro topluluğu var. Devlet tiyatrosunun varlığı çok değerli. Van Kent tiyatrosu, Bölge Tiyatrosu, çeşitli kültür sokaktaki apartman kat tiyatroları, işte Üvercinka'nın varlığı, diğerleri çok sayıda. Yanı sıra bizim üniversitemizin de üniversite topluluğu var. YUY tiyatro topluluğu var. Onlara zaman zaman seminer, işte diksiyon atölyeleri gibi destekler veriyoruz. Takıldıkları konularda bizzat beni arayıp destek oluyorum. İyi işlere imza atıyorlar. Her yılın sonunda da bir repertuvarları oluşuyor ve bir oyun çıkarıyorlar.”
OYUNCULUK BÖLÜMÜ İHTİYACI GÜNDEMDE
Tiyatronun kentte önemli bir kültür-sanat alanına dönüştüğünü belirten Tönel, üniversite bünyesinde oyunculuk bölümünün açılmasının artık zorunluluk haline geldiğini ifade ederek,
“Yani Van bölgesinde üniversite dahilinde bir oyunculuk bölümünün açılması artık elzem, şart oldu yani. O anlamda ben bunu gurur duyuyorum. Yani bir Vanlı olarak sahiplenilmesi gereken bir kültür sanat alanına dönüştü tiyatronun varlığı. Bunu önemsiyorum ve destekliyorum.” dedi.
SAHNE YETERSİZLİĞİ ÖNE ÇIKIYOR
Van’da tiyatro faaliyetlerinin önündeki en büyük engelin sahne eksikliği olduğunu dile getiren Tönel, bu konuda atılan adımlara da değinerek şu ifadeleri kullandı:
“Son dönemde Van Valisi Ozan Balcı yeni bir tiyatro salonu hemen Kültür Sarayı'nın yanında ihalesi bittikten sonra hızla yapılanma, mimari inşa ve diğer konularda süreçleri tamamlandı. Sanıyorum bu önümüzdeki aylarda açılışı da gerçekleşecek. 750 kişilik bir salonumuz oldu.
Çünkü sahne en büyük eksiği. Bu sahne yapılmadan önce, Van Devlet Tiyatrosu'nun sahnesini kullanıyordu. Üniversite kullanıyor, işte Jandarma Genel Komutanlığı kullanıyor. Özel valinin protokol konuşmaları, etkinlikleri kullanıyor. Van kent orkestrası ya da korosu kullanıyor. Üniversite zaman zaman kullanıyor. Yığılma oluyordu ve Van Devlet Tiyatrosu da kendi sahnesini kullanamıyordu.”
ALTERNATİF MEKANLAR VAR ANCAK YETERSİZ
Kentte farklı sahne alternatiflerinin bulunduğunu ancak bunların ihtiyacı karşılamadığını belirten Tönel, mevcut alanların daha etkin kullanılabileceğini ifade ederek,
“Bypass yapılabilecek çok alan var. Mesela hemen kalenin altında müzemiz var. Urartu Müzesinin içinde yine 300 kişilik bir küçük sahnemiz var. Burayı 2 yıldır ben kullanıyorum. Şimdi yeni müdürü Bülent Demir, restorasyon döneminden sonra tekrar orada etkinliklerin olması noktasında istişare yapacağız. Uygulama otelinin sahnesi var. Yine Edremit'te spor salonlarının sahneleri kullanılabilir. Üniversitemizin çok güzel bir açık hava sahnesi var. Orayı kullanabiliriz. Yaz etkinliklerini, kültür festivallerini orada yapabiliriz diye düşünüyorum. Tabii bunların sayısının artması lazım.” dedi.
YEREL KURSLAR KATKI SAĞLIYOR ANCAK YETERSİZ
Yerel yönetimlerin tiyatro kurslarının önemli olduğunu ancak kalıcı çözüm için akademik adımların atılması gerektiğini vurgulayan Tönel,
“Şimdi şöyle 30 Mart'ta önümüzdeki hafta pazartesi günü bir sanıyorum İpekyolu Belediyesi'nin tiyatro çalışmalarıyla ilgili ilgili bir yarışması olacak. O yarışmada ben de jüri olarak görev alacağım. Bu sahnede gerçekleşecek. Yani siz de pazartesi gelebilirsiniz. Sabah 10'da burada jüri olarak toplanıyoruz. Bir drama hocamız var Emre Keskin. Belediyeden 3 arkadaş var idari personel ve görevli alanla ilgili. Ben de burada olacağım. Oturup burada sahnelenecek 5 oyunu puanlayacağız ve derecelendireceğiz. Yani yakın tarihli olduğu için bununla başladım. Belediyelerin ve halkın eğitim merkezlerinin tiyatro kursları oluyor. Sertifika veriyorlar. Bunlar önemli ama asıl önemlisi şu olmalı. 100. Yıl Üniversitesi'nin konservatuvar bünyesinde ya da Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde ya da müzik ve sahne sanatları fakültesi bünyesinde müstakil bir oyunculuk bölümü şart.” ifadelerini kullandı.
SALONLAR DOLU, BİLETLER TÜKENİYOR
Van halkının tiyatroya yoğun ilgi gösterdiğini belirten Tönel, salon doluluk oranlarının yüksekliğine dikkat çekerek,
“Yani Vanlı hemşerilerimiz tiyatroya aşırı ilgililer. İster dram ister komedi her oyunda salonlar hani tabiri yerindeyse full oluyor. Bilet satışları hiç kesilmedi bugüne kadar. Yani 3-4 tane özel tiyatro ve devlet tiyatrosu hep full oynuyor. Yani birkaç hafta sonraya ancak bilet bulabiliyorsunuz.” dedi.
TİYATRO GELENEĞİ TARİHSEL KÖKLER TAŞIYOR
Tiyatronun bölgede köklü bir geçmişe sahip olduğunu ifade eden Tönel, bu kültürün Urartu dönemine kadar uzandığını belirterek,
“Tiyatroyu çok seven içselleştirmiş bir toplum hakim Van'da. Ben biraz da şeye dayıyorum. Bunu Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde yüksek lisans arkeoloji de yaptığım için Urartu'dan miras gibi geliyor bana. Çünkü Urartu'da saray içi ve saray dışında da dansçılar, akrobatlar, gösteri sanatlarına yakın dans etmeyi seven bir krallık bir gelenek varmış. O geleneğin sonunda yani dengbej'i de buna bağlayabiliriz. Çok yazılı kanıtımız olmasa da ama akrobatların, dansçıların var olduğunu biliyoruz. Böyle kadim bir geleneği olan bir toprak parçası burası.” diye konuştu.
YENİ SAHNELER VE ETKİNLİK ALANLARI ÖNERİSİ
Kentte yeni tiyatro salonlarının açılması gerektiğini vurgulayan Tönel, farklı alanların da kültür-sanat etkinlikleri için değerlendirilmesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Yeni yeni tiyatro salonlarının açılmasını düşünüyorum. Eee kendi girişimlerimle de böyle bir avangart bir tiyatro sahnesi yapma düşüncem var. Ne kadar zamanda olur, ne kadar zaman ayırırım bilmiyorum ama bir arsa bulup ya da böyle depo gibi bir yer, fabrika gibi bir yer kelepir bulabilirsem oraya girip kendi işçisi olan bir tiyatronun emekçisi olarak yapım aşamasından koltukların monte edildiği bir sürece evrileceği zaman diliminde böyle bir hayalim var. Ama başında da söylediğim gibi sahne çok yapmak lazım. Bence Van Expo'nun yapıldığı fuar alanı var Bardakçı'da. Orada müstakil bir etkinlik salonu olması gerekir. Yani fuarda sadece gezmek için değil, çocuk oyunlarının, konserlerin, tiyatroların sahnelendiği bir alan olmalı. Çünkü üniversitede 30 bin öğrencimiz var. Aileler çocuklarını tiyatroyla buluşturmalı. Burayı daha fonksiyonel kullanabiliriz. Fuar alanına acil bir salon yapalım diyorum.”
