Van’da ekonomik zorluklar ve yoksulluk nedeniyle çocuklar eğitim hayatından koparak çalışma yaşamına sürükleniyor. Sanayiden sokaklara, atölyelerden tarlalara uzanan tablo giderek ağırlaşırken, İSİG Meclisi verileri çocuk işçiliğinin Türkiye genelinde alarm verdiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar ve Eğitim Sen Van Şubesi, çocuk işçiliğinin “sistematik bir sorun” olduğuna dikkat çekerek acil önlem çağrısı yapıyor.
VAN’DA KARANLIK TABLO: ÇOCUKLAR SANAYİDE VE SOKAKTA
Van’da artan yoksulluk ve işsizlik, en ağır yükünü çocuklara bindiriyor. Kentte çok sayıda çocuk eğitim sıralarında olması gerekirken oto tamirhanelerinde çıraklık yapıyor, sokaklarda ise ayakkabı boyacılığı, seyyar satıcılık, peçete satışı ve atık toplama gibi işlerle hayata tutunmaya çalışıyor.
Sanayi siteleri ve sokaklar, çocuk emeğinin en görünür hale geldiği alanlar olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre tablo her geçen yıl daha da ağırlaşıyor.
İSİG VERİLERİ: ÇOK SAYIDA ÇOCUK İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre 2013 yılından bu yana en az 852 çocuk işçi çalışırken yaşamını yitirdi. Türkiye genelinde yaklaşık 3 milyon çocuğun farklı iş alanlarında çalıştırıldığı belirtiliyor.
2024 yılında 71, 2025 yılında ise 94 çocuk işçinin yaşamını yitirmesi, tabloyu daha da çarpıcı hale getiriyor. İSİG, çocuk işçiliğinin “ekonomik zorunluluk” adı altında büyüyen bir sömürü düzenine dönüştüğünü vurguluyor.
MESEM TARTIŞMASI: “EĞİTİM ADI ALTINDA ÇALIŞMA DÜZENİ”
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulaması da tartışmaların merkezinde yer alıyor. Açıklamalarda, çocukların eğitim adı altında sanayi ve hizmet sektörüne yönlendirilmesinin çocuk işçiliğini meşrulaştırdığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu sistem, çocukların eğitim hakkını zayıflatırken aynı zamanda onları erken yaşta iş gücüne dahil ediyor
HER YERDE ÇOCUK EMEĞİ
İSİG verilerine göre çocuk işçiliği yalnızca tek bir alanla sınırlı değil:
Tarımda mevsimlik işçilik ve çobanlık
İnşaatlarda ağır işler
Sanayide atölye ve organize sanayi bölgeleri
Hizmet sektöründe mutfak, kuryelik ve sokak işleri
Çocuk emeği neredeyse tüm sektörlere yayılmış durumda.
“ÇOCUK İŞÇİLİĞİ BİR HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR”
İSİG, çocuk işçiliğini yalnızca ekonomik değil aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı ve güvenlik sorunu olarak tanımlıyor. Açıklamada, çocukların eğitim sistemi içinde iş gücüne dahil edilmesinin kabul edilemez olduğu vurgulanarak, “çocuk işçiliği tamamen yasaklanmalı” çağrısı yapılıyor.Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Eğitim Sen Van Şube Örgütlenme Sekreteri Rojhat Aslan, 23 Nisan’ın çocuklara armağan edilmiş bir gün olmasına rağmen sahadaki gerçekliğin çok farklı olduğunu söyledi.
Aslan, Türkiye’de milyonlarca çocuğun yoksulluk koşullarında büyüdüğünü belirterek, bu durumun eğitim ve sağlık hakkını doğrudan etkilediğini ifade etti.
Ekonomik sıkıntıların çocukları erken yaşta iş hayatına ittiğini vurgulayan Aslan, “Sanayide, tarlada, inşaatta çalışan çocuklar var. Bu tablo giderek büyüyor” dedi. Okul ve çevresinde güvenlik sorunlarına da dikkat çeken Aslan, çocukların sadece eğitim değil güvenlik açısından da risk altında olduğunu belirtti.
VAN’DA GELECEK ENDİŞESİ BÜYÜYOR
Van’da birçok çocuğun eğitimden kopma riskiyle karşı karşıya olduğu ifade edilirken, uzmanlar fırsat eşitsizliğinin derinleştiğini vurguluyor. Yoksul ailelerin çocukları için okul artık bir seçenek olmaktan çıkıp, yerini zorunlu çalışma hayatına bırakıyor.
“GERÇEK BAYRAM İÇİN KOŞULLAR DEĞİŞMELİ”
Rojhat Aslan son olarak, çocukların gerçekten bayram yaşayabilmesi için kalıcı çözümler gerektiğini belirterek şunları söyledi:
“Güvenli okullar, nitelikli eğitim ve sosyal destekler sağlanmadıkça çocukların gerçek anlamda eşit bir hayatı olmayacak. Ancak o zaman her gün onlar için bayram olabilir.”
